Op bezoek in de Rotterdamse raffinaderij van Neste: van restolie en afvalvet naar hernieuwbare diesel en kerosine

De band Coldplay is op wereldtournee. Wat daar duurzaam aan is? Wel, om hun voetafdruk te verkleinen gebruiken ze de hernieuwbare brandstoffen van Neste. Tijdens een bezoek aan de raffinaderij in Rotterdam maakten we persoonlijk kennis. Met de brandstoffen, niet met Coldplay.

We moeten bekennen: we waren nog nooit in een raffinaderij geweest. Al snel wordt duidelijk, een raffinaderij is geen fabriek. Vergeet hallen of kantoren, de rondleiding vindt volledig plaats in open lucht. Immense silo’s in een wirwar van buizen – het doet denken aan Centre Pompidou maar industriëler. 

In de raffinaderij staat veiligheid voorop. Dat blijkt al bij aankomst op de parking: achteruit inparkeren is verplicht. “Dan ben je sneller weg in geval van een calamiteit”, licht de receptioniste toe.Dat we, als er iets zou gebeuren, rustig moeten blijven en Site Director Hanno Schouten moeten volgen, klinkt het. Een volledige veiligheidsoutfit later – denk pak, helm, handschoenen, bril én oordoppen – wandelen we over de site. 

Drop-in solution

Het productieproces van zowel hernieuwbare diesel als duurzame vliegtuigbrandstof bestaat uit twee stappen: een voorbehandeling om de grondstoffen te zuiveren en de eigenlijke productie. Een handvol grondstoffen staat uitgestald ter hoogte van de controlekamer: gebruikte frituurolie, verschillende soorten dierlijk vet, technische maisolie, olie uit houthars, palmolie, raapzaadolie… Voor palmolie zijn de dagen overigens geteld, eind 2023 wordt hij als grondstof geschrapt. Het aandeel afval en residuen (waste and residues) maakte vorig jaar 92 procent uit van de grondstoffen. 

De hernieuwbare diesel van Neste zorgde weleens voor verwarring: sommige chauffeurs dachten dat ze water aan het tanken waren

Dankzij nieuwe technologieën komen steeds meer grondstoffen in aanmerking voor hernieuwbaarheid – algen, lignocellulose, zelfs vast gemeentelijk afval. “Niet elk soort afval gaat werken”, nuanceert Schouten, “Maar Neste doet er wel onderzoek naar.” Wereldwijd is niet voor niks een kwart van de werknemers actief binnen R&D. “Tien jaar geleden bestond deze business nog niet. Over twee, drie jaar ziet die er weer helemaal anders uit. Ik ben in ieder geval optimistisch over de manier waarop we fossiele brandstoffen gaan vervangen.”

Er wordt een flesje met heldere vloeistof rondgegeven. Het blijkt een staal Neste MY Renewable Diesel. Het ziet eruit als water en ruikt amper. Naar verluidt zorgde dat al voor verwarring aan de pomp: sommige chauffeurs dachten dat ze water aan het tanken waren. De hernieuwbare diesel van Neste is overigens direct bruikbaar in elke dieselmotor. Zonder de minste aanpassing. Een drop-in solution, zoals dat heet. 

Groei in Rotterdam

Er werken 165 mensen op de site in Rotterdam. Die is 50 hectare groot. En één grote bouwwerf. De ambities zijn dan ook niet min: een investering van 1,9 miljard euro moet de productiecapaciteit voor hernieuwbare brandstoffen flink de hoogte in duwen – van 1,4 miljoen ton vandaag tot 2,7 miljoen ton per jaar tegen 2026. Dit is inclusief een productiecapaciteit voor duurzame vliegtuigbrandstof (Sustainable Aviation Fuel of SAF) van 1,2 miljoen ton per jaar. Vandaag bedraagt de productie van SAF nog 100.000 kg, tegen 2023 wordt dat al 500.000 kg.

Over de duurzame vliegtuigbrandstof zijn intussen gesprekken gaande met een “enthousiast Brussels Airport”. Verder komt er begin volgend jaar op de site ook een productieplant voor groene waterstof, “een pilootproject met de bedoeling om eruit te leren voor de toekomst”. Voorlopig importeert het bedrijf nog de waterstof die het nodig heeft.

Alles is vloeibaar wanneer het de raffinaderij binnenkomt. Idem bij vertrek. Het transport gebeurt dan ook volledig per schip. Vandaag is er één aanlegsteiger, dat worden er vier. Om te kunnen uitbreiden kocht Neste vorig jaar de raffinaderij van de buren over – goed voor een extra oppervlakte van nog eens 25 hectare . 

Terughoudend België

In Nederland, waar Neste sinds 2019 actief is, realiseerde het al verschillende samenwerkingen. Gebruikte frituurolie van McDonald’s wordt er verwerkt tot hernieuwbare diesel. Coca-Cola doet er haar transporten op basis van HVO (zie kader) waarbij het grootste deel van Neste komt. Zevenhonderd bussen van het openbaar vervoer rijden op de hernieuwbare brandstof. “De bereidheid tot decarboniseren is groter in Nederland”, klinkt het unisono. België daarentegen – zo ondervindt Bjorn Breckx, Head of Branded Sales Europe, keer op keer – is eerder aan de terughoudende kant. Er lopen gesprekken met vervoersmaatschappijen De Lijn en de MIVB, met de haven van Antwerpen en met de stad Antwerpen maar “het gaat langzaam”. 

“België is niet bepaald ambitieus op het vlak van reductie van de transportemissies”

“België is niet bepaald ambitieus op het vlak van reductie van de transportemissies”, voegt Breckx nog toe. “Er ontbreken van overheidswege ook incentives om HVO te gebruiken.” Even meegeven dat transportfirma Essers sinds begin dit jaar klanten wel al de mogelijkheid geeft om hernieuwbare diesel te gebruiken.

Is er nog wel nood aan hernieuwbare brandstoffen nu er volop wordt ingezet op elektrische voertuigen? “Elektrificatie gaat niet snel genoeg”, stelt Pieter Zonneveld, Vice-President Sales Renewable Road Transport Europe & APAC. “Tegen 2040 is nog altijd maar 12 tot 15 procent van de voertuigen elektrisch. De andere voertuigen blijven gewoon rondrijden, gemiddeld negen tot tien jaar lang. Volgens ons kunnen EV’s het niet alleen oplossen. We hebben alle oplossingen nodig.” 

Of renewable diesel duurder is? Daarop is het antwoord simpelweg: ja. De prijzen per liter zijn anderhalve keer zo hoog als bij conventionele diesel en die laatste is al behoorlijk prijzig. Al betekent een hogere literprijs niet dat je op het einde van de rit duurder uitkomt. “Je moet naar het totaalplaatje kijken”, licht Zonneveld toe. “Een elektrische bus bijvoorbeeld is dubbel zo duur als een gewone bus. En dan zijn er nog de kosten voor nieuwe laadinfrastructuur en onderhoud. Dat maakt de prijs per liter relatief. De kost om te decarboniseren is sowieso het laagste bij renewable diesel.”  

Het bedrijf Neste
Neste is een Fins bedrijf dat al sinds 1948 bestaat. Het ontstond als traditionele raffinaderij die de olievoorraad voor Finland moest verzekeren. Door de jaren heen groeide het uit tot wereldleider op het vlak van hernieuwbare en circulaire brandstofoplossingen. In de activiteiten van het bedrijf is het aandeel fossiele brandstoffen vandaag teruggezakt tot 10 procent, hernieuwbare brandstoffen nemen 90 procent voor hun rekening. 
Naast de productie van hernieuwbare diesel en duurzame vliegtuigbrandstof (SAF of Sustainable Aviation Fuel) houdt Neste zich bezig met chemische recycling in de strijd tegen plastic afval. De duurzame vliegtuigbrandstof heeft een voetafdruk tot 80 procent lager dan fossiele vliegtuigbrandstof. Hernieuwbare diesel dringt de uitstoot van broeikasgassen terug tot 90 procent in vergelijking met fossiele diesel. 
Neste focust op B2B (busmaatschappijen, transportfirma’s, gemeentelijke diensten, bouwbedrijven) al kun je als particulier ook Neste My tanken in acht Belgische tankstations – Braine l’Alleud, Mechelen, Lokeren, Oudergem, Ranst, Rotselaar, Verlaine en Zaventem.
Het bedrijf is aanwezig in verschillende landen. De productie vindt plaats in Nestes raffinaderijen in Finland, Nederland en Singapore. De belangrijkste afzetmarkten zijn Europa, de Verenigde Staten en Azië. In 2021 bedroeg de omzet wereldwijd 15,1 miljard euro. Sinds oktober vorig jaar is het bedrijf actief op de Belgische markt.

Soorten diesel
Neste maakt hernieuwbare diesel, geen biodiesel. En nee, dat is het niet hetzelfde. Hieronder zetten we de puntjes op de i.
Fossiele diesel is de conventionele diesel die we allemaal kennen, verkrijgbaar aan elke pomp en gemaakt van ruwe olie.
Hernieuwbare of renewable diesel wordt gemaakt van hernieuwbare, organische grondstoffen. Het gaat om een HVO (Hydrotreated Vegetable Oil) die tot stand komt door plantaardige olie te zuiveren en bij hoge temperatuur met waterstof te behandelen. De chemische samenstelling is vergelijkbaar met die van fossiele diesel. Daardoor kun je hem direct voor je dieselvoertuig gebruiken – zonder motoraanpassing of bijkomend onderhoud. De uitstoot van fijnstof ligt lager doordat hernieuwbare diesel geen aromaten bevat. 
Neste MY Renewable Diesel is HVO100, 100% hernieuwbare diesel. Er bestaan ook mengsels van fossiele en hernieuwbare diesel. Het cijfer geeft de concentratie aan – zo is  HVO20 een mengsel van 20% hernieuwbare en 80% fossiele diesel. 
Biodiesel wordt ook geproduceerd van plantaardig oliën maar op basis van vetzuurmethylester (Fatty Acid Methyl Esters of FAME). De chemische samenstelling is daardoor anders dan die van hernieuwbare of fossiele diesel. Biodiesel is alleen bruikbaar in dieselvoertuigen wanneer hij vermengd wordt met fossiele diesel. De gangbare diesel B7 is trouwens een mix van fossiele diesel en biodiesel. Het cijfer 7 staat voor het percentage biodiesel. Biodiesel kun je niet 100% puur gebruiken in bestaande dieselwagens zonder aanpassingen aan de motor. Er komt ook extra onderhoud bij kijken.