Slimme robots rijden op Vlaamse velden
Landbouwvelden met robots zijn minder futuristisch dan het klinkt. Inagro test hoe slimme robots het bestrijden van onkruid duurzamer en minder arbeidsintensief maken. Maar voor veel Vlaamse landbouwers blijft de investering een hoge drempel voor de praktijk.
Iedereen met een tuin zal het beamen: onkruid wieden is geen fijn werk. Je kan je voorstellen dat dit voor landbouwvelden van hectares groot een zwaar karwei is. Zeker voor fijne gewassen zoals wortels, ui of witloof, wat vaak nog op wiedbedden onkruid uittrekken vereist. “Dit kan tot 200 uur handwerk per hectare vergen. Je vindt nog moeilijk personeel die dat werk wil doen”, stelt Eva Ampe, onderzoeksleider precisielandbouw bij Inagro.
Inagro onderzoekt hoe moderne technologie de landbouwer kan bijstaan. Op de testvelden nabij Roeselare laat Inagro enkele slimme robots bijstaan die zijn ontwikkeld om onkruid met chirurgische precisie te wieden. Dat moet het wiedproces niet alleen arbeidsefficiënter maken, maar ook het gebruik van herbiciden terugdringen. Ampe: “De technologie voor onkruid staat al ver, en hier is ook grote vraag naar. De maatschappij verwacht van de landbouw dat het gebruik van herbiciden verminderd wordt.”
Odd.bot & Ekobot
Inagro heeft op dit moment twee robots in gebruik. De Odd.bot Maverick, ontworpen door het Nederlandse Odd.bot BV, vertrouwt op camerabeelden en teeltherkenning om het onkruid tussen de gewassen te herkennen en weg te halen. Een gps heeft het daarvoor niet nodig.
“De AI-modellen zijn getraind om de verschillende groeistadia van het onkruid en de gewassen te herkennen. Gewassen zoals wortels staan op verhoogde ruggen, wat de robot helpt om met beeldherkenning te navigeren en het onkruid te detecteren.”
Een tweede robot heet Ekobot en werd door het Zweedse bedrijf Homburg ontworpen. Het verschil met de Odd.bot is dat dit model wél gps-aansturing gebruikt. “Klassieke gps-technologie is vaak niet nauwkeurig genoeg voor landbouw”, legt Ampe uit. Daarom gebruikt de Ekobot RTK GPS correctie die van meter naar centimeter precisie gaat.
“Ieder bedrijf heeft zijn eigen unieke technologie. Voor robots heb je zowel goede modellen als goede service nodig. Als een model niet wil werken, is het gedaan.” Vanaf augustus wil Inagro ook een robot met lasertechnologie in gebruik nemen. “Maar we testen enkel robots die ‘marktklaar’ zijn, geen prototypes”, voegt Ampe toe.
Nederland loopt voor
Dat Inagro robots uit Nederland en Zweden moet laten overkomen, betekent volgens Ampe niet dat Belgische bedrijven hier niet mee bezig zijn. “Nederland staat verder dan Vlaanderen. Daar worden zelfs al robots voor één miljoen euro verkocht. Kennis en onderzoek zijn aanwezig in België, maar de commercialisering nog niet.”
In het veld ziet Ampe een gelijkaardige trend verlopen. “Zeker vanuit de biolandbouw is er interesse. Maar voorlopig is er nog een economisch gat tussen de oplossingen en financiering. Zelfs een kleine robot die enkel kan wieden kost al snel 100.000 tot 250.000 euro. Wie gaat die investering betalen: de landbouwer, de consument, of komt er meer steun vanuit de overheid? Op dit moment is er VLIF steun mogelijk, maar het blijft financieel moeilijk te compenseren. Biolandbouwers hebben een hogere marge om handwieden te compenseren, maar voor veel conventionele landbouwers is die marge er simpelweg niet.”
Dat adoptie in Vlaanderen wat langer duurt, heeft volgens Ampe ook te maken met een verschil in het landbouwsysteem met Nederland. “Nederlandse velden zijn over het algemeen groter, waardoor robots sneller kunnen afgeschreven worden. In Vlaanderen is de landbouw meer gefragmenteerd. Robots zijn moeilijker te implementeren als je ze voortdurend moet verplaatsen. Dat is ook een vraag die we moeten stellen: willen we naar grootschalige (bio)landbouw of willen we het kleinschalig houden in Vlaanderen?”
Wie zaait, die oogst
Onkruidbestrijding is slechts één mogelijke toepassing. Robots kunnen op termijn een helpende hand bieden bij het planten, oogsten en snoeien. “Voor veel groentensoorten blijft dit een manueel en arbeidsintensief proces”, zegt Ampe, die de verwachtingen wel tempert.
“Robots worden hiervoor wel ontwikkeld, maar het blijft een duur kostenplaatje. Snoeirobots zijn op dit moment ook nog heel traag, omdat je hier met een ‘driedimensionaal’ systeem zit. Een vervolgstap zit in automatisering in de keten na het oogsten, zoals snijden, reinigen en inpakken, of in de logistiek op het veld te ondersteunen.”
De economische nood voor meer automatisering is er wel degelijk. Ampe: “Het is voor landbouwers steeds moeilijker geworden om personeel te vinden om dit arbeidsintensief werk te doen. Er wordt veel gewerkt met seizoensarbeiders, maar dit systeem is kwetsbaar, zoals tijdens de coronacrisis duidelijk werd. Je leest wel eens reacties dat robots werk afpakken, maar ze doen het werk dat mensen niet meer willen doen.”
Minder herbiciden
De inzet van robots kan ook een positieve impact hebben op duurzame landbouw, stipt Ampe aan. “Gewasbescherming reduceren verkleint de impact op het milieu, al wordt vandaag in de landbouw wel correct omgesprongen met herbiciden. Voor onkruid is het effect duidelijk en kunnen we dit tot bijna niets reduceren. Grassen zijn nu nog moeilijker voor robots en hier is nog meer correctie nodig”.
Agronomische kennis zal nog belangrijker worden bij het telen. “Nauwkeurig omspringen met resources helpt om de oppervlakte zo weinig mogelijk te belasten en het gewenste effect te bekomen. Robotica kan dus zeker ook helpen met milieuvraagstukken”.
De landbouwer blijft nodig
Ampe verwacht dat landbouwrobotica in de komende jaren grote stappen zal blijven zetten. Maar tot futuristische toekomstvoorspellingen laat ze zich niet verleiden. De landbouwer moet baas over zijn veld blijven. Robots kunnen ondersteunen bij zware, arbeidsintensieve taken, maar de kennis en ervaring die in het hoofd van de landbouwer zit, blijft van onschatbare waarde.
Het mag niet zijn dat we binnen tien jaar alles zoals zombies autonoom doen. Kennis kan je niet volledig automatiseren. En de landbouwer blijft ook graag op de tractor zitten
Eva Ampe, onderzoeksleider precisielandbouw bij Inagro
Robots op een landbouwveld zijn geen toekomstbeeld meer, maar in de eerste plaats moeten ze economisch haalbaar en rendabel worden voor Vlaamse landbouwvelden. “Ik verwacht dat over twee jaar adoptie zal toenemen, maar het blijft een financiële kwestie. We hebben eerst systemen nodig die betaalbaar, betrouwbaar en eenvoudig transporteerbaar zijn.” Robots zullen niet alle taken of alle arbeidskrachten vervangen, maar kunnen wel helpen om landbouwbedrijven met minder middelen nauwkeuriger en duurzamer te laten werken.
