Duurzaamheid in de doe-het-zelfsector  

Ook de doe-het-zelfsector kan niet ontsnappen aan de Europese klimaatdoelstellingen. HIMA Benelux wil de kar trekken om de sector door de duurzame transitie te loodsen. De sectorfederatie ziet nog veel werk op de plank liggen, maar ook veel positieve signalen. 

Het is een huizenhoog cliché dat de Belg een baksteen in de maag heeft. Het afgelopen jaar bleken we echter minder fervente klussers te zijn: de Belgische doe-het-zelfmarkt stagneerde in 2023, terwijl die in andere landen groeide. Ook tijdens de traditionele piekperiode van april tot juni bleef het stiller dan gewoonlijk in de doe-het-zelfzaken.  

Volgens Piet De Coninck, GM van sectorfederatie HIMA Benelux, is er niet plots minder interesse in doe-het-zelfprojecten. “Tijdens covid is er een piek geweest, veel mensen hebben toen hun huis en tuin onder handen genomen. Consumenten zijn nog steeds bezig met hun woning, maar door de inflatie neemt de economische druk toe. Geld wordt nu eerder aan andere zaken gespendeerd, zoals reizen”.   

Duurzaam, maar niet duur

Een breder aanbod aan duurzame producten kan voor een kentering zorgen in de doe-het-zelfmarkt. Uit een globaal onderzoek van GFK waar 1.025 Belgische respondenten aan deelnamen, blijkt dat consumenten hier veel waarde aan hechten. Dat zie je al terug in concrete aankooptendensen. Er worden meer tweedehands of refurbished producten verkocht, en de verkoop van ecologische bouwproducten zoals LED-lampen, waterbesparende kranen en isolatiemateriaal stijgt sterk.  

De consument wil wel ecologische producten, maar ze mogen niet extreem veel duurder zijn.

Piet De Coninck, GM HIMA Benelux

“De consument wil wel ecologische producten, maar ze mogen niet extreem veel duurder zijn”, nuanceert De Coninck. “Het doet fabrikanten in ieder geval nadenken over hun productieprocessen en -designs. Als duurzame producten vanzelfsprekend worden, zullen ze ook minder duur zijn.”  

Voeten in de klei

De doe-het-zelf-sector zal, onder druk van Europese wetgeving, een duurzame transitie moeten ondergaan. HIMA Benelux stelde eind 2023 een plan voor om zijn leden daarin te begeleiden. “Grotere bedrijven staan over het algemeen al verder omdat ze vanaf 2026 verplicht zijn over hun uitstoot te rapporteren, maar kleinere bedrijven moeten ook mee in het verhaal. Veel van onze leden zijn kmo’s. Het zijn vooral zij die advies vragen aan ons om een plan op te stellen. We organiseren onder meer hands-on webinars om het bewustzijn te laten groeien en stof tot nadenken te geven. Wij staan mee met de voeten in de klei.”  

Het plan omvat vier grote pijlers: klimaat, producten, waardeketen en mensen. “De Europese Green Deal is een hot issue. Het verminderen van uitstootgassen zal de grootste uitdaging zijn voor de hele sector”, denkt de Coninck. “Het is moeilijk te zeggen hoe snel dit kan gaan. Maatregelen moeten samen met de retailsector worden uitgewerkt. Initiatieven zet je niet op vijf minuten op poten en bepaalde deadlines zullen daardoor misschien moeilijk te halen zijn. Dat is nu eenmaal de harde realiteit.”  

Goed voor consument en fabrikant

De Coninck ziet een toegenomen bereidheid in de sector om te investeren in duurzamere producten. “Er is al veel vooruitgang geboekt, zoals bijvoorbeeld in de productie van watergedragen verf. De chemische industrie mag dan misschien een slechte naam hebben als het op duurzaamheid aankomt, maar deze sector staat hier net al heel ver. Fabrikanten denken verder, ze beseffen dat dit ook voor hen voordelen biedt. Spring je niet efficiënt om met grondstoffen, loop je op termijn vast. De wettelijke richtlijnen versnellen dit proces verder. Stelselmatig zullen er meer producten op de markt komen die duurzaam zijn. De Europese richtlijnen rond eco-design en right to repair tonen de weg.” 

Wie al eens verbouwd heeft, zal beamen dat doe het-zelfprojecten met containers vol afval gepaard gaan. Dit leggen we ook voor aan De Coninck. “Producten voor consumenten moeten goed verpakt zijn om beschadiging te vermijden. Maar waar verpakkingsmateriaal kan vermeden worden, zal dat ook gebeuren. Retailers hebben hier wettelijke verplichtingen rond. Via de containerparken komt veel afval ook terug tot bij de fabrikanten voor recyclage. Daar betalen ze zelfs voor. Dat kost misschien geld, maar levert opnieuw kostbare grondstoffen op. Als meer materialen worden gerecycleerd, worden productieprocessen efficiënter, wat op termijn dan weer voordelig is voor de consument omdat minder kosten worden doorgerekend.”  

De hele keten moet mee

Om tot een duurzamere doe-het-zelfsector te komen, draagt iedere schakel in de waardeketen een verantwoordelijkheid. De Coninck: “In een waardeketen moet je ook kijken naar wie er voor en na je zit. De ganse keten heeft een rol te vervullen. Als een producent of leverancier die aan het begin zit slechte materialen gebruikt, dan zullen die door de hele keten meegaan. Onze leden zitten voornamelijk onderaan de keten. Dat maakt het belangrijk om duurzame leveranciers te kiezen. We moeten allemaal samen handelen voor meer duurzaamheid.” 

In een waardeketen moet je ook kijken naar wie er voor en na je zit. Als een leverancier of producent slechte materialen gebruikt, dan zullen die door de hele keten meegaan.

Piet De Coninck, GM HIMA Benelux

Net daarom mag voor HIMA Benelux het vierde luik zeker niet vergeten worden: mensen. “Je eigen mensen moeten natuurlijk ook achter de duurzame strategie staan om die verder over te dragen naar consumenten”, verduidelijkt De Coninck.  

Klein maar dynamisch

Zorgen duurzame producten en processen voor een nieuw elan in de doe-het-zelfmarkt? De Coninck besluit alvast op een positieve noot. “De doe-het-zelfwereld mag dan klein zijn, maar de sector is heel dynamisch. De economische realiteit moet er natuurlijk ook wel zijn om die dynamiek te krijgen. Er moeten in België nog heel veel woningen gerenoveerd worden om aan energievoorschriften te voldoen. Veel mensen gaan dit zelf doen. Of de doe-het-zelfmarkt honderd procent duurzaam kan worden, valt te bezien, maar er is zeker nog een groot groeipotentieel. Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken.”