Na lange onderhandelingen hebben de Europese milieuministers een akkoord bereikt over het klimaatdoel voor 2040. De Europese Unie blijft streven naar 90 procent minder broeikasgasuitstoot ten opzichte van 1990. Toch kwamen er ook toegevingen: de uitbreiding van de koolstofmarkt (ETS2) naar transport en gebouwen wordt met een jaar uitgesteld, en landen krijgen meer vrijheid om koolstofkredieten buiten de EU aan te kopen.
Klimaatdoel blijft overeind na moeizame gesprekken
Na een dag en een nacht onderhandelen werd een compromis bereikt tussen ambitieuze lidstaten en landen die vrezen voor de koopkracht van hun burgers en de concurrentiekracht van hun bedrijven.
Het akkoord bepaalt dat de EU tegen 2040 90 procent minder uitstoot moet realiseren. Daarmee houdt Europa vast aan zijn route richting klimaatneutraliteit in 2050.
Toch is er ruimte voor flexibiliteit: landen die hun doel niet halen, mogen een groter deel van hun uitstoot compenseren via buitenlandse koolstofkredieten.
Meer ruimte voor buitenlandse koolstofkredieten
Landen mogen voortaan tot 5 procent van hun uitstoot compenseren via projecten buiten de EU. Dat kan door bijvoorbeeld bossen aan te planten in Afrika of te investeren in elektrische bussen in Azië. In de oorspronkelijke plannen lag dat percentage op 3 procent, maar de drempel werd verhoogd om minder ambitieuze landen tegemoet te komen.
Critici, waaronder Bond Beter Leefmilieu, waarschuwen voor het risico op gebrekkige transparantie.
“De boekhouding wordt cruciaal,” zegt Yelter Bollen. “We weten uit het verleden dat klimaatwinst uit buitenlandse projecten moeilijk te verifiëren is.”
Koolstoftaks voor transport en gebouwen uitgesteld tot 2028
Een tweede belangrijke wijziging is het uitstel van de uitbreiding van het emissiehandelssysteem (ETS2) naar transport en gebouwen.
Die uitbreiding, vaak omschreven als de ‘koolstoftaks’, zou oorspronkelijk in 2027 ingaan maar wordt nu verplaatst naar 2028.
De maatregel zou gevolgen hebben voor gezinnen die verwarmen met gas of stookolie en voor autobestuurders die rijden op benzine of diesel. De Europese Commissie wilde aanvankelijk geen uitstel, maar meerdere lidstaten drongen aan op een latere invoering.
België onthoudt zich na Vlaams verzet
België onthield zich bij de stemming, samen met Bulgarije.
De beslissing kwam er nadat Vlaanderen niet akkoord ging met de compromisversie.
Volgens Vlaams minister-president Matthias Diependaele (N-VA) bood het akkoord te weinig garanties voor de industrie.
Federaal minister van Klimaat Jean-Luc Crucke (Les Engagés) noemde de onthouding “een stap achteruit voor de geloofwaardigheid van België.”
Ook Vlaams minister van Klimaat Melissa Depraetere (Vooruit) reageerde teleurgesteld: “We hebben onszelf buiten spel gezet.”
Richting COP30 met duidelijk doel
Met dit akkoord kan de EU naar de klimaattop in Brazilië (COP30) met een duidelijk langetermijndoel: klimaatneutraliteit tegen 2050.
Voor 2035 geldt een tussentijds reductiedoel tussen 66 en 72 procent minder uitstoot.
Het debat over de verdeling van inspanningen tussen lidstaten en sectoren zal de komende jaren centraal blijven staan.
Verdeelde reacties op compromis
De reacties op het akkoord lopen uiteen.
Volgens Sara Matthieu (Groen) is het positief dat er eindelijk een klimaatdoel is, “maar ministers openen het achterpoortje nog verder voor landen die te weinig ambitieus zijn.”
Bruno Tobback (Vooruit) noemt het akkoord “een cruciale overwinning voor de economische toekomst van Europa”, terwijl Andy Pieters (N-VA) spreekt van “een klein lichtpuntje” en pleit voor “uitstel dat beter afstel wordt.”
Wouter Beke (CD&V) benadrukt het belang van evenwicht: “Bedrijven hebben nood aan zekerheid, maar gezinnen en landbouwers moeten ook beschermd worden.”
