Europese verpakkingsverordening: lidstaten in harmonie

De nieuwe verpakkingsverordening, die in december 2024 goedgekeurd werd, moet alle Europese lidstaten met de neuzen in dezelfde richting doen wijzen.

In december vond de stemming van de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) plaats, de opvolger van de Packaging and Packaging Waste Directive (PPWD). Deze Europese verordening heeft als doel het verpakkingsafval te verminderen en recyclageprocessen te verbeteren. De PPWR focust zich op drie pijlers: recycleerbaarheid, reductie en hergebruik, en recycled plastics. “Het belangrijkste uitgangspunt in deze nieuwe Europese verordening is de harmonisatie tussen alle lidstaten”, begint Thomas De Meester, Public and Regulatory Affairs Manager bij Fost Plus.  

De huidige verpakkingsrichtlijn kon op nationaal niveau ingevuld worden, wat ervoor zorgde dat alle lidstaten verschillende regels hanteerden. “Dit maakte het voor bedrijven ingewikkelder om op de interne markt in meerdere lidstaten te opereren. Bovendien slaagden niet alle lidstaten erin om de negatieve impact van verpakkingen op het milieu in gelijke mate te verminderen”, stelt De Meester.  

Van richtlijn tot verordening 

De PPWR is een verordening die de huidige PPWD vervangt. Deze EU-richtlijn werd voor het eerst aangenomen in 1994 en nadien meerdere keren herzien. Op basis van verschillende beoordelingen bleek dat de richtlijn er niet in geslaagd was om de negatieve milieueffecten van verpakkingen te verminderen.  

Van daaruit is de richtlijn geëvolueerd naar een verordening. De Commissie diende in november 2022 een voorstel in voor een verordening betreffende verpakkingen en verpakkingsafval dat de bestaande richtlijn zou vervangen. In december 2024 werd de verordening officieel aangenomen. 

Harmonisatie 

Een belangrijk aspect van de nieuwe verordening is volgens De Meester harmonisatie: een gelijke toepassing van dezelfde regels over alle lidstaten heen. Bij een EU-richtlijn krijgen lidstaten de vrijheid om de richtlijnen om te zetten in een nationale wetgeving. Dit zorgde ervoor dat de huidige EU-richtlijn over verschillende lidstaten heen een andere invulling kreeg.  

“Het belangrijkste uitgangspunt van de Europese verordening is de harmonisatie tussen alle lidstaten.”

Thomas De Meester, Public and Regulatory Affairs Manager bij Fost Plus

“De laatste jaren zagen we heel uiteenlopende wijzen waarop de lidstaten de PPWD hanteerden. De vraag voor meer harmonisatie kwam vanuit de industrie zelf, aangezien het een zekere simplificatie inhoudt als je met dezelfde regels werkt in alle lidstaten”, aldus De Meester.  

“In aanloop van de publicatie van de PPWR waren er nog steeds bepaalde lidstaten die met nationale etiketteringsvereisten kwamen, terwijl dit bij de PPWR over alle lidstaten heen hetzelfde moet zijn”, vertelt De Meester. De harmonisatie moet ervoor zorgen dat alle landen terug op één lijn zitten.  

Criteria voor recycleerbaarheid 

Een eerste belangrijke verschuiving binnen de PPWR is dat er voor het eerst criteria voor recycleerbaarheid worden bepaald die over de hele EU gelden. Momenteel is recycleerbaarheid nog een verantwoordelijkheid per lidstaat. “Wat recycleerbaar is in België, is niet per se recycleerbaar in Frankrijk of Nederland”, legt De Meester uit. 

Dat zou moeten veranderen met de nieuwe Design for Recycling-criteria. “Deze criteria zorgen ervoor dat de recycleerbaarheid in alle lidstaten op dezelfde manier geïnterpreteerd worden”. Verpakkingen moeten een bepaalde score behalen om als recycleerbaar bestempeld te worden.  

“Het doel van die geharmoniseerde regels rond recycleerbaarheid is dat elke verpakking in de Europese Unie tegen 2030 in theorie beantwoordt aan de criteria en dus recycleerbaar is”, benadrukt De Meester. Deze doelstellingen zouden tegen 2035 ook in de praktijk behaald moeten worden. Verpakkingen moeten dan ook effectief op grote schaal gerecycleerd worden over de gehele Unie heen. 

Meer dan recyclage 

Naast recycleerbaarheid ligt de nadruk binnen de verpakkingsverordening op de reductie van verpakkingsafval en het bevorderen van hergebruik. De Meester: “Tegen 2030 moeten de lidstaten de hoeveelheid verpakkingsafval per inwoner met vijf procent verminderen ten opzichte van het niveau van 2018. Bedrijven moeten hun verpakkingen minimaliseren zonder dat daarbij de essentiële functie, het beschermen van goederen, verloren gaat. Daarnaast staan er heel wat hergebruiksdoelstellingen vermeld in de PPWR over verschillende sectoren heen, zowel voor huishoudelijke als bedrijfsmatige verpakkingen. Fost Plus zal daarin zijn steentje bijdragen door pilootprojecten rond hergebruik en preventie te ondersteunen en helpen opschalen.” 

Tot slot focust de PPWR op het stimuleren van het gebruik van gerecycleerde plastics in verpakkingen. “Er zal een minimum aan gerecycleerde inhoud voor plastic verpakkingen komen, waarbij een onderscheid gemaakt wordt tussen voedselcontactverpakkingen of niet”, aldus De Meester. 

Koploper in recycleren 

“Op gebied van recyclage doet België het zeer goed”, benadrukt De Meester. In 2022 werd 80 procent van het huishoudelijk en bedrijfsmatig verpakkingsafval in België gerecycleerd, volgens de meest recente cijfers van Eurostat. Om optimaal te recycleren, moet er eerst gesorteerd worden. “Ons land beschikt over moderne sorteringsinfrastructuur voor PMD met zestien verschillende stromen die uit onze sorteercentra komen. In andere landen worden bepaalde type verpakkingen zelfs nog niet ingezameld”, stelt De Meester. “Daar belanden sommige verpakkingen gewoon bij het restafval.” 

De Meester: “In België behalen we al geruime tijd de Europese doelstellingen, maar bepaalde lidstaten zijn hier nog niet in geslaagd. We hopen natuurlijk dat met het geharmoniseerde kader de andere lidstaten ook zullen aansluiten.” Ook Fost Plus blijft niet op zijn lauweren rusten. “We verkennen constant nieuwe mogelijkheden om nog meer in te zamelen en te recycleren. We hechten daarbij ook veel belang aan de kwaliteit van het recyclaat en mikken op maximale inzetbaarheid in nieuwe (voedsel)verpakkingen.” 

Secundaire wetgeving 

De PPWR is gepubliceerd maar vormt slechts het grote kader. De uitwerking ervan moet nog vastgelegd worden in secundaire wetgevingen. De Meester: “De echte technische details die nodig zijn voor de uitvoering, komen pas in de secundaire wetgeving aan bod”, legt hij uit. Die secundaire wetgeving moet bepaald worden door de Europese Commissie. 

“De PPWR is slechts het kader. De uitwerking ervan moet vastgelegd worden in secundaire wetgevingen.”

Thomas De Meester, Public and Regulatory Affairs Manager bij Fost Plus

De Meester: “Het zijn ingrijpende wijzigingen waar bedrijven van op de hoogte moeten zijn, maar tegelijkertijd hangt er nog veel af van de secundaire wetgeving. We zien het als onze taak om deze wetgeving goed op te volgen en bedrijven te informeren.” De Meester sluit af met een warme oproep naar de Europese Commissie: “Hoe sneller de spelregels vastliggen in een secundaire wetgeving, hoe efficiënter lidstaten en bedrijven zich kunnen voorbereiden.”