Naar de inhoud

Ook van ForLink: ITdaily · Schoolit

Nieuwsbrief Mijn account

Circulair · Achtergrond

Glimps.bio helpt bedrijven circulairder produceren en meer doen met nevenstromen 

Door Anja Giegas

· 6 min lezen

Petrischaaltjes met rode microbiële kweken op een witte ondergrond, naast een snee brood.

Oud brood omtoveren in kleurstof, koffiegruis veranderen in zeep: het zijn kolfjes naar de hand van Glimps.bio, een ontwerpbureau dat bedrijven op weg helpt met biogebaseerde productieprocessen. “Van een nevenstroom een nieuwe toepassing maken vergt veel lef.”

Het werk van Glimps.bio situeert zich binnen twee grote domeinen. Enerzijds helpt het team bedrijven om hun nevenstromen te valoriseren en commercialiseren. Anderzijds begeleiden ze bedrijven die meer circulaire grondstoffen in hun productieproces willen toepassen. De focus ligt daarbij op biogebaseerde organische materialen, bedoeld om fossielgebaseerde materialen zoals plastic te vervangen.

In zijn vierjarige bestaan legde Glimps.bio een heel traject af. Het startte met specifieke productontwikkeling met mycelium – een netwerk van schimmeldraden dat ingezet kan worden om innovatieve materialen te maken. De missie toen: een breed publiek de mogelijkheid geven om zich een bio, circulaire toekomst voor te stellen.

Vandaag staat het team bedrijven met raad en daad bij tijdens de uitvoering van projecten op industriële schaal. Strategic director Kira Van den Ende: “Inspireren alleen zet niet genoeg ommezwaai in gang. Bovendien zien we in de media vaak circulaire toepassingen die erg veelbelovend zijn, maar vaak nog in een pril ontwikkelingsstadium zitten. Die wekken de indruk dat het probleem voor een bepaalde afvalstroom opgelost is, terwijl een oplossing op schaal nog veel investering en sensibilisering vergt.”

Groeiend bewustzijn

Nevenstromen van voeding worden vandaag ofwel vergist ofwel ingezet als veevoeder. Dat kan beter, vinden ze bij Glimps.bio. En ze zijn niet de enige, vertelt Van den Ende: “Veel bedrijven beseffen intussen dat er hoogwaardiger toepassingen mogelijk zijn die zowel voor henzelf als voor het milieu interessant zijn. Neem bijvoorbeeld schillen, pitten en zaden. Daar kun je nog olie van persen met nutritionele kwaliteiten. Ze zijn ook interessant voor cosmetica en hygiëneproducten.”

“Steeds meer bedrijven beseffen dat hun waardeketen fragiel is”

De meeste bedrijven die bij Glimps.bio aankloppen, zijn voedselverwerkingsbedrijven met jaarlijks minstens 50.000 ton aan nevenstromen. Toch vinden stilaan ook andere sectoren hun weg, zegt Van den Ende: “Door COVID-19 en de oorlog in Oekraïne beseffen steeds meer bedrijven dat hun waardeketen fragiel is. Ook het toenemend ecologisch bewustzijn is een grote drijfveer. Klanten willen meer duurzaamheid en transparantie. Ondernemers zelf willen ook graag goed doen. Daardoor kloppen nu meer bedrijven uit allerlei sectoren bij ons aan, van bouw tot mode en kunst.”

Geroosterde koffiebonen op een hoop gemalen koffie tegen een donkere achtergrond.
Producten van koffiegruis vragen veel logistiek, van inzamelrecipiënt tot droogproces.

Van brood naar beha

De projecten die Glimps.bio hielp realiseren, zijn uiteenlopend. Ze begeleiden bijvoorbeeld Citribel, pionier in de Belgische circulaire economie, bij het valoriseren van 200.000 ton mycelium per jaar. Studio Narture maakt dan weer organische pigmenten op basis van industriële broodoverschotten. Met die pigmenten kan zowel natuurlijk als synthetisch textiel geverfd worden. De kleur wordt gebrouwen dankzij schimmels, gisten en bacteriën die zich voeden met voedselafval. Verder helpt het ontwerpbureau ook bedrijven uit de sociale economie onderzoeken hoe ze circulair kunnen produceren met mycelium.

In de praktijk is zo’n proces allesbehalve vanzelfsprekend. Neem bijvoorbeeld koffiegruis, een afvalstroom waarvan breed bekend is dat ze als grondstof kan worden ingezet. Er zijn genoeg showcases die de commerciële haalbaarheid aantonen, maar het proces vraagt veel logistiek – er is een geschikt inzamelrecipiënt nodig, de ophaling moet meerdere keren per week gebeuren omdat koffiegruis snel bederft, het moet het in de koelkast bewaard worden en na ophaling snel gedroogd worden. Zulke vraagstukken zijn niet in een handomdraai opgelost.

Obstakels

Een groot struikelblok is het volume aan nevenstromen, dat moet groot genoeg zijn om het voor een bedrijf economisch interessant te maken. En er zijn nog obstakels: “Van een nevenstroom een nieuwe toepassing maken vraagt behalve veel lef ook veel onderzoek en ontwikkeling. Vaak zit je eindproduct in een ander marktsegment, soms zelfs in een andere sector. Veel bedrijven weten niet hoe ze dat moeten aanpakken, daar helpen we hen bij. Voor grote bedrijven kan zo’n marktverbreding interessant zijn. Voor kleine bedrijven is dat gewoon te veel.”  

“Soms kun je met alternatieve grondstoffen je kosten drukken, soms wordt het net duurder”

Ook bedrijven die circulaire grondstoffen willen gebruiken, staan voor de nodige uitdagingen. Van den Ende: “Veranderen van grondstof is ingewikkelder dan: we halen dit eruit en pluggen dat erin. Er komt veel verandering bij kijken. Soms kun je met alternatieve grondstoffen je kosten drukken, soms wordt het net duurder. Dat heeft gevolgen voor de verkoop. Je moet met klanten ook op een andere manier in dialoog gaan en aan storytelling doen.”

Geen plek voor plastic

Het blijft opletten met de invulling van het begrip duurzame materialen, benadrukt Van den Ende. “Duurzaamheid van materialen gaat ook over hoe en hoe vaak we iets gebruiken. Het is niet omdat we een plastic zak vervangen door een bioplastic zak die na één keer wordt weggeworpen, dat we beter bezig zijn. Soms gaan er primaire voedingsbronnen naar producten die geen voeding zijn. Denk maar aan palmolie die gebruikt wordt voor biobrandstoffen. Fossiele brandstoffen vervangen door organische grondstoffen volstaat niet voor duurzaam materiaalgebruik. Dat vraagt een systeemomwenteling.”

“De mogelijkheden om afval te herinterpreteren als bron zijn eindeloos”

De termen biogebaseerd en biodegradeerbaar worden volgens Van den Ende op verpakkingen ook te pas en te onpas gebruikt. “Dat maakt het voor iedereen moeilijk om een duurzame keuze te maken. De termen suggereren een relatief snelle afbraaktermijn en dat ze vrij zijn van toxische stoffen, terwijl dat niet altijd zo is.” 

Plastic bijvoorbeeld is op zijn eigen manier ook biogebaseerd. Het wordt gemaakt van aardolie die lang geleden ontstond uit algen en plankton. Plastic is ook afbreekbaar, zij het tot schadelijke microplastics. In de natuur daarentegen blijven er na afbraak alleen onschadelijke elementen over. Door materialen te laten groeien met behulp van zwammen en mycelium, schimmels, bacteriën en gisten ontstaan er nieuwe materialen die de basisprincipes van de natuur volgen. “Mycelium is als het ware een machine van de natuur – met een schimmel zet je een transformatie in gang. De mogelijkheden om afval te herinterpreteren als bron zijn eindeloos. Met Glimps.bio geloven we dat we kunnen komen tot een biocirculaire economie waarin plastic zelden een plek heeft.”

Zelf anders te werk gaan? 
Van den Ende geeft enkele tips voor bedrijven die hun nevenstromen of hun productieproces willen aanpakken.
• Leer je nevenstromen kennen. Dat klinkt overbodig maar het tegendeel is waar. Nevenstromen zijn een bijproduct van de eigenlijke productie. Vaak komen lokale boeren of een afvalverwerker ze ophalen en zijn bedrijven blij dat ze er vanaf zijn. Het is belangrijk om hun functionele en chemische eigenschappen te ontdekken. 
• Denk zo snel mogelijk commercieel om je kansen op succes te vergroten. Wie zijn je potentiële klanten? Bel ze op, leer van hun feedback en vraag of ze interesse hebben in co-development. 
• Wat je ook ontwikkelt, zorg dat het past binnen je bedrijfsstrategie. Sommige ontwikkelingen zijn veelbelovend maar vragen twee tot vijf jaar om op de markt te komen. Dat moet je als bedrijf kunnen trekken. Andere ontwikkelingen kunnen dan weer na één à twee jaar op de markt. Maak die inschatting op voorhand. Soms is een project niet haalbaar en dat ontdek je best zo snel mogelijk. 

Onderwerpen: Glimps.bio

Anja Giegas Voormalig journalist

Anja Giegas schreef tussen augustus 2022 en april 2023 bijna 300 artikels voor Ecotips over de circulaire economie, energie, omgeving en duurzaam ondernemen.

Alle artikels van Anja Giegas

Nu in het magazine: Ecotips 26.05

De Efteling: klimaatneutraal sprookje

Digitaal · € 59,50 Op papier · € 89,50