HERPAK-project: Voeding her(ver)pakt 

Herbruikbare verpakkingen winnen aan populariteit en vervangen steeds meer de single-use-tegenhangers. Maar hoe zit het met de voedselveiligheid- en kwaliteit van deze verpakkingen?  

Herbruikbare verpakkingen zijn terug van weggeweest. Het is een alternatief voor single-use-verpakkingen die de berg aan verpakkingsafval doen stijgen. “De meeste van deze herbruikbare verpakkingen circuleren voornamelijk in de take-away- of cateringsector, zoals bijvoorbeeld herbruikbare pizzadozen”, vertelt An Vermeulen, Directeur bij Pack4Food. Kenmerkend aan deze sectoren is de korte contacttijd van het voedsel en de verpakking. “Daar is al veel onderzoek naar gevoerd, maar wat met voedingsproducten die een langere contacttijd hebben?”, stelt men zich de vraag.  

Dat is waar het HERPAK-project in beeld komt. “Met dit project willen we de voedselveiligheid- en kwaliteit van herbruikbare verpakkingen met een langere contacttijd in kaart brengen”, begint Vermeulen.  

HERPAK 

Zoals de naam doet vermoeden, focust HERPAK zich op herbruikbare verpakkingen. Meer specifiek richt het onderzoek zich op de voedselveiligheid- en kwaliteit van herbruikbare verpakkingen. Hiervoor kijken de onderzoekers naar verschillende type plastic materialen. Glas of metaal worden in eerste instantie niet opgenomen. Het project vormt een samenwerking tussen Pack4Food, Universiteit Gent en Flanders’ Food. Met de recente goedkeuring van Vlaio, staat de startdatum nu vastgepind op 1 maart 2025, voor een looptijd van twee jaar. 

“HERPAK brengt de voedselveiligheid- en kwaliteit van herbruikbare verpakkingen in kaart.” 

An Vermeulen, Directeur bij Pack4Food

HERPAK is een zogenaamd COOCK-project (Collectief Onderzoek en Ontwikkeling en Collectieve Kennisverspreiding), waarbij samenwerking centraal staat. “Momenteel zitten er een tiental bedrijven in onze gebruikersgroep”, aldus Vermeulen. Die bedrijven zijn voornamelijk producenten van verpakkingsmaterialen, leveranciers van voedingsproducten, maar ook producenten van detergenten en gebruikers van industriële wasstraten. 

De focus van het project ligt niet alleen op business to  consumer (B2C), maar ook op business to business (B2B). “Tussen bedrijven onderling is er namelijk nog veel eenmalige verpakking in de omloop. Daarnaast nemen we alleen herbruikbare verpakkingen met langere contacttijden en voedingsproducten met een houdbaarheid tot enkele weken onder de loep”, aldus Vermeulen.  

Microbieel 

Het HERPAK-project focust zich op zowel de microbiële als chemische voedselveiligheid. “Bij microbiële voedselveiligheid kijken we specifiek naar hoe snel je microbiële ontwikkeling krijgt in verpakkingen na gebruik”, aldus Vermeulen. “Dit is belangrijk om te kunnen bepalen binnen welke termijn de consument de verpakking moet terugbrengen.”  

Bovendien is deze informatie nodig om te onderzoeken hoe efficiënt industriële wasprocessen verlopen. “Indien er bijvoorbeeld bij het drogen toch nog water achterblijft, hoe snel krijg je daar dan microbiële ontwikkeling?” Maar ook: komen er microplastics vrij tijdens het wasproces, en hoe krijgen we die er voldoende uit?”, aldus Vermeulen.  

Chemisch 

Naast microbieel wordt de chemische voedselveiligheid van herbruikbare verpakkingen binnen het project onder de loep genomen. “Dit heeft bijvoorbeeld betrekking op geuren: Hoeveel van de geuren van voorgaande producten krijg je nog uit die verpakking? En in welke mate hindert dit een volgende circulatie van het verpakkingsmateriaal?”, stelt Vermeulen.  

Daarnaast wordt de migratie van niet vluchtige componenten in kaart gebracht. Vermeulen: “Als het product in contact komt met het verpakkingsmateriaal, kan het dan chemische componenten opnemen en terug vrijgeven?” Dit zijn enkele van de belangrijkste vragen dat het project beoogt te beantwoorden. 

Contacttijd 

“Er zijn reeds diverse piloottesten rond herbruikbare verpakkingen op poten gezet, maar deze focussen voornamelijk op verpakkingen waarbij de contacttijd zeer kort is”, aldus Vermeulen. Met contacttijd wordt de tijd bedoeld dat het voedingsproduct in contact staat met het materiaal, en dus in de verpakking zit. Een voorbeeld van een korte contacttijd is take-away, zoals het lopende Boemerang-project in Mechelen met herbruikbare pizzadozen. 

“Er bestaat weinig onderzoek naar herbruikbare verpakkingen met een lange contacttijd.”

An Vermeulen, Directeur bij Pack4Food

“Dergelijke projecten met een korte contacttijd onderzoeken wat er logistiek nodig is, en hoe ze consumenten kunnen overtuigen”, benadrukt Vermeulen. “Over het algemeen bestaat er weinig onderzoek naar herbruikbare verpakkingen voor voedingsproducten met een langere houdbaarheid, en dus langere contacttijd”, vertelt Vermeulen. “We focussen ons op gestandaardiseerde verpakkingen voor producten met een langere houdbaarheid, denk bijvoorbeeld aan aperitiefhapjes of voorverpakte slaatjes”, gaat ze verder. 

Kennis verpakt 

De kennis die ze tijdens het onderzoek verzamelen, zal ingezet worden om bedrijven binnen de voedingssector van adviezen te voorzien. Hier speelt naast Pack4Food ook Flanders’ Food een belangrijke rol. Zij zullen mee instaan voor de verspreiding van de resultaten naar bedrijven in de voedingsindustrie. “Deze kennis moet de weg vrijmaken naar veilige en duurzame verpakkingsoplossingen”, besluit Vermeulen.