Wat kunnen we vandaag leren van het beton van de oude Romeinen?

Het Romeinse Rijk bouwde bruggen, aquaducten en badhuizen die vandaag nog overeind staan. Het geheim? Een unieke betonsoort die meer dan tweeduizend jaar meegaat. Maar is dat oude beton ook echt duurzamer dan onze moderne variant?

Romeins beton als inspiratiebron

Onderzoekers uit Colombia en de Verenigde Staten bestudeerden de samenstelling van Romeins beton en vergeleken het met hedendaags beton. Civiel ingenieur Daniela Martinez benadrukt dat de uitzonderlijke levensduur van Romeins beton een groot voordeel is: “Het helpt ons te begrijpen hoe we constructies kunnen bouwen die eeuwenlang meegaan.”

Moderne betonconstructies moeten vaak al na 20 tot 30 jaar worden onderhouden. Romeins beton daarentegen blijft stabiel zonder staalwapening. Die lange gebruiksduur maakt het bijzonder waardevol vanuit duurzaam oogpunt.

Wat zit er in Romeins beton?

In tegenstelling tot modern beton, dat cement gebruikt als bindmiddel, bestond het Romeinse recept uit een mix van kalksteen, vulkanisch gesteente (puzzolaan) en soms zelfs hergebruikt bouwpuin. Dit maakte het niet alleen stevig, maar ook circulair avant la lettre.

Wat is puzzolaan?

Puzzolaan is een natuurlijk vulkanisch materiaal dat met kalk en water verhardt tot een duurzaam bindmiddel. Het werd al door de Romeinen gebruikt en verlaagt de CO₂-uitstoot doordat er minder cement nodig is.

Minder luchtvervuiling, maar evenveel CO₂

De onderzoekers berekenden de milieukosten van Romeins beton wanneer het met moderne technieken wordt geproduceerd. Verrassend genoeg bleek dat de CO₂-uitstoot daarbij minstens even hoog, en soms zelfs hoger ligt dan bij modern beton. Dat komt vooral doordat het verhitten van kalksteen veel energie vraagt.

Wel worden er bij de productie minder schadelijke stoffen uitgestoten, zoals stikstofoxiden en zwaveloxiden, afhankelijk van de energiebron tot wel 98% minder. Dat maakt Romeins beton vooral aantrekkelijk wanneer het met hernieuwbare energie wordt geproduceerd.

Een kwestie van levensduur

Volgens Martinez is het belangrijk om bij duurzaamheidsclaims niet alleen naar de productie, maar ook naar de levensduur van het materiaal te kijken. “Moderne betonconstructies gaan enkele decennia mee, Romeins beton overleeft generaties. De milieukost per gebruiksjaren is dus veel lager.”

Toch wijst onderzoeker Paulo Monteiro op een belangrijk verschil: Romeins beton bevat geen staal, terwijl dat in moderne constructies wel aanwezig is. En net dat staal zorgt vaak voor de slijtage. “Je vergelijkt appels met peren,” stelt hij.

Duurzaam bouwen: terug én vooruitkijken

De studie besluit dat de toekomst van duurzaam beton ligt in de combinatie van oude kennis en moderne innovatie. Door Romeinse recepten te koppelen aan hedendaagse technologie kunnen we beton ontwikkelen dat zowel milieuvriendelijk is als een lange levensduur heeft.

“Er liggen waardevolle lessen in het verleden,” zegt Martinez. “Het is aan ons om die met innovatie toe te passen op de bouw en zo een duurzamere toekomst vorm te geven.”