De VUB plaatst binnenkort de nieuwe Vlaamse Tier-1-supercomputer in een gloednieuw duurzaam datacenter in Zellik, uitgebaat door Penta Infra. De unieke site gaat niet alleen servers huisvesten, maar maakt deel uit van een compleet energie-onderzoeksproject.
De zon schijnt enthousiast op de gevel van het acht verdiepen tellende datacenter van Penta Infra in Zellik. Dat is goed nieuws voor de stroomvoorziening: de gevel is helemaal in zonnepanelen bekleed. De panelen nemen tot 360 kW op. Penta Infra Bru01 zal straks een stuk meer nodig hebben, maar alle beetjes helpen en de panelen illustreren het duurzame karakter van het gloednieuwe gebouw.
Neusje van de zalm
“Het splinternieuwe datacenter is het neusje van de zalm”, stelt Ward Poelmans, afdelingshoofd Scientific Data & Compute bij de Vrije Universiteit Brussel. In het Nexus-datacenter komt straks een Tier-1-supercomputer: de vierde voor Vlaanderen maar de eerste onder beheer van de VUB. “Zo’n systeem consumeert heel veel elektriciteit”, vervolgt Poelmans. “Als de koeling al een klein beetje efficiënter kan, helpt dat heel veel in het totale verbruik.”
Penta Infra BRU01, of Nexus voor de vrienden, staat er met dank aan de VUB. Toen de universiteit op zoek ging naar een locatie voor een nieuw datacenter met ruimte voor een Tier-1-systeem, besloot Ghelamco om de koe bij de horens te vatten en meteen een groter datacenter te bouwen waar ook andere klanten welkom zijn. Na de bouw nam Nederlandse datacenterspecialist Penta Infra de site over, om zo voor het eerst voet aan grond te krijgen in België.
Partner met ervaring
“Dat het datacenter nu in handen is van Penta Infra, komt ons heel goed uit”, zegt Karin Voets, CIO van de VUB. “Het is een speler met ervaring, die net als de VUB sterk inzet op duurzaamheid.” “Een datacenter runnen vereist specifieke kennis”, vult Poelmans aan. “Het is indrukwekkend wat daar inkruipt. Het bedrijf heeft alle specifieke kennis over de koelinstallaties en warmtewisselaars en generatoren.”
Die noodgeneratoren zijn geen doetjes. Momenteel staan er drie immense exemplaren naast de zonovergoten zonnepaneel-gevel, maar in de toekomst is er ruimte voor minstens het dubbele.
Bijen welkom
Ondanks al dat vermogen, is het datacenter toch gebouwd met het oog op duurzaamheid. Dat was essentieel voor de universiteit. Voets: “Het gebouw maakt deel uit van het Green Energy Park, nauw gelinkt aan de VUB.” De site waar het datacenter van Penta Infra staat, is in feite een groot laboratorium waar onderzoek naar energie zal plaatsvinden.
Langs de grote noodstroomgeneratoren van het datacenter valt de focus op duurzaamheid ook letterlijk op. We zien groene bermen, bezaaid met een zaaimengsel dat wilde bloemen zal opleveren. Er is een vijver om regenwater op te vangen met daarachter, in overleg met lokale natuurverenigingen, twee nestkastjes op een paal voor lokale knaagdieren, die al eens kwamen snuffelen. Een bijenhotel tekent ook present.
Regenwaterput en warmtenet
We betreden het datacenter langs de dienstingang en begeven ons richting de zaal waar de supercomputer binnenkort zal staan. We passeren eerst door een gang met daarin deksels die toegang geven tot het grote onderaardse regenwaterreservoir. In een ruimte wat verder staat een grote warmtewisselaar. Daar kan de restwarmte van het datacenter omgezet worden in bruikbare hitte.
“Het Green Park wil een proeftuin zijn voor onder andere warmterecuperatie”, weet Voets. Op termijn zullen nieuwe gebouwen aangesloten worden op het warmtenet van het datacenter. Op hun beurt zullen zonnepanelen op die daken het datacenter van stroom voorzien, zodat de supercomputer en de andere servers zoveel mogelijk op zonne-energie kunnen draaien zonder het bredere elektriciteitsnet te belasten.
Passerelle met vitrine
We stijgen een verdieping en komen in een mooie inkomhal terecht. Van daaruit wandelen we verder langs een passerelle die zicht geeft op een vooralsnog lege serverruimte. Die zal het Tier-1-systeem huisvesten, en moest op vraag van de VUB duidelijk zichtbaar zijn.
“De computer krijgt een eigen look”, weet Poelmans. “We gaan het toestel versieren met een design en het krijgt een naam”.
Educatieve rol
De VUB wil van de gelegenheid gebruik maken om een educatieve rol te spelen en HPC naar een breder publiek te brengen.
Hoewel de niet nader genoemde supercomputer nog niet op z’n plek staat, zien we toch al enkele interessante details. Langs weerkanten van de ruimte komen redundante aansluitingen voor de stroom binnen, met daarbij wat loodgieterij die minder vanzelfsprekend is. Vlaanderens nieuwste Tier-1 wordt immers een watergekoeld systeem.
Vloeistofkoeling
“We gingen er vanaf het begin al vanuit dat het nieuwe systeem niet exclusief luchtgekoeld zou zijn”, vertelt Poelmans daarover. “Als je ziet hoeveel stroom componenten vandaag gebruiken en hoeveel ruimte er dan nodig is voor luchtkoeling, zou je serverkasten halfleeg moeten houden. Er komt heel wat kijken bij vloeistofkoeling. Je hebt warmtewisselaars nodig en er loopt een vloeistofcircuit door de nodes.”
Complexe loodgieterij
Poelmans is blij dat de kennis voor de achterliggende loodgieterij met kleppen, kabels en pompen uitbesteed kan worden aan Penta Infra. De datacenterspecialist maakt vervolgens van de gelegenheid gebruik om waterkoeling ook elders in het datacenter mogelijk te maken, moesten klanten daar in de toekomst om vragen. Penta Infra benadrukt dat het datacenter klaar is voor vloeistofkoeling en verwacht op termijn een mix van lucht- en vloeistofgekoelde installaties te huisvesten.
We stappen weg van de HPC-vitrine en dringen dieper door in het datacenter. Daar zien we installaties voor klassiekere luchtkoeling die ietwat verrassend onder de datacentervloer staan. De airco’s blazen rechtstreeks koude lucht in een afgesloten koele gang, waarbij de afstand tussen koeler en corridor zo klein mogelijk is en de ventilatoren dus zo min mogelijk moeten draaien. De impact van dergelijke incrementele verbeteringen stapelt zich op, en maakt dat dit datacenter zo efficiënt is.
Regenwaterverdamping
Voor een verder voorbeeld van duurzame datacenter-innovatie nemen we de lift naar de bovenste verdieping. We banen ons een weg langs een indrukwekkend kluwen van grote en kleine buizen, pompen en elektrische bekabeling naar een deur richting het dak.
Verdamping van regenwater laat toe om het koelwater op een efficiënte 19 graden te houden.
Karin Voets, CIO VUB
Eens buiten proberen we ons recht te houden op de gigantische keien die de dakbekleding op hun plaats houden, en balen we dat we onze stapschoenen met enkel-ondersteuning niet aanhebben. We kijken recht op een immense radiator, waarop regenwater uit het reservoir onder het datacenter verneveld wordt. Die verdamping laat Penta Infra toe om het koelwater voor koeling op een efficiënte 19 graden te houden, zelfs wanneer het buiten 22 graden is. Pas daarboven moeten meer traditionele en minder zuinige chillers actief aan de slag.
Grootse plannen
Vanop het dak hebben we een mooi zicht over het hele onderzoekspark. Daar wil de VUB snel uitbreiden. “Het voormalige Roularta-gebouw is intussen in handen van de VUB en het Smart Village Lab staat er al”, vertelt Voets. “En Belnet komt hier een Point of Presence (PoP) installeren.” “Aan de andere kant van het park komt nog een bijzonder krachtige 7 Tesla-MRI”, voegt Poelmans toe.
Samen sterk
“Klassieke grote gebruikers zijn onderzoekers die chemische berekeningen willen maken”, verduidelijkt Poelmans. “Of toepassingen uit de astrofysica en de vloeistofdynamica. Ook voor klimaatwetenschappers is het interessant, want simulaties van de aarde starten met een beetje data maar exploderen snel naar een waanzinnige complexiteit. Nu is AI er natuurlijk aan het bijkomen.”
Op de weg naar beneden van het dak van het Nexus-datacenter passeert de lift heel wat voorlopig nog lege zalen. Daar zal vermoedelijk snel verandering in komen, aangezien de vraag naar efficiënte colocatie-ruimte snel stijgt. Voor we de deur achter ons dicht trekken, werpen we nog een blik op de lege ruimte waar de VUB’s eerste Tier-1 komt. We zijn benieuwd naar de naam.
