Wegwerpvapes zijn in korte tijd uitgegroeid tot een alledaags consumptieproduct. Vooral onder jongeren is het gebruik sterk toegenomen. Tegelijk stellen experts vast dat de milieu-impact en veiligheidsrisico’s van deze toestellen fors onderschat worden.
Explosieve groei, beperkte inzameling
Elke week worden wereldwijd miljoenen wegwerpvapes gekocht en afgedankt. Hoewel ze vaak klein en licht zijn, bevatten ze lithium-ionbatterijen die niet thuishoren in het restafval of in de gewone recyclage. Toch gebeurt dat nog steeds massaal, door een gebrek aan duidelijke inzamelpunten én beperkte kennis bij gebruikers.
Lithiumbatterijen zijn brandgevaarlijk
Lithium-ionbatterijen vormen een toenemend veiligheidsrisico. Wanneer ze beschadigd raken of worden samengedrukt tijdens de afvalverwerking, kunnen ze oververhit raken en ontbranden. Brandincidenten in vuilniswagens en recyclagecentra worden almaar vaker gelinkt aan verkeerd weggegooide batterijen, waaronder die in vapes en andere kleine toestellen.
Producenten dragen verantwoordelijkheid
Hoewel wetgeving producenten verplicht om afvalbeheer en terugname van elektronische toestellen te organiseren, gebeurt dit in de praktijk nog vaak onvoldoende. Veel winkels en merken bieden geen inzamelmogelijkheid aan, waardoor gebruikers geen duidelijk alternatief hebben voor de vuilbak.
Ook nieuwere varianten van wegwerpvapes, zoals de zogenaamde “big puff”-modellen, bevatten grotere batterijen en blijven vaak buiten het bereik van bestaande regelgeving.
Naar betere inzameling en bewustwording
Om de milieu-impact en veiligheidsrisico’s te beperken, zijn er drie duidelijke actiepunten:
- Overheden kunnen inzetten op uniforme en toegankelijke inzamelsystemen, bijvoorbeeld via supermarkten of huishoudelijk afvalbeheer.
- Gebruikers moeten beter geïnformeerd worden over de risico’s van foute afvalverwerking en het belang van correcte inzameling.
- Producenten en verkopers dienen hun wettelijke verplichtingen na te komen en inzamelpunten zichtbaar en toegankelijk te maken.
