Naar de inhoud

Ook van ForLink: ITdaily · Schoolit

Nieuwsbrief Mijn account

Energie

Een integrale energie-aanpak voor Vlaanderen: van crisis naar kansen

Door Ecotips redactie

· 3 min lezen

Werklieden op steigers plaatsen met een kraan een bakstenen gevelelement op een woning in renovatie.

De defossilizering van industrie en maatschappij is essentieel om de klimaatdoelstellingen te realiseren. Daarvoor is een radicale omslag nodig: van energiesystemen op basis van fossiele brandstoffen naar CO2-neutrale energiesystemen. Die transitie kan alleen slagen als ze betaalbaar blijft en voorziet in flexibiliteit.

De Vlaamse Speerpuntcluster Flux50 kaart betaalbaarheid en bevoorradinsgzekerheid aan als cruciale factoren in de komende jaren om de energietransitie waar te maken. Innovatie zal hierbij als drijvende kracht werken.

Mattheus-effect

In het verleden kampten veel initiatieven voor hernieuwbare energie en energiebesparende renovatiewerken met het ‘Mattheus-effect’. Sociale klassen met genoeg financieel kapitaal om zelfstandig de nodige investeringen te doen vonden makkelijk de weg naar subsidies terwijl minder kapitaalkrachtige klassen achterbleven. Daardoor verkeert een groot deel van het Vlaamse woningbestand energetisch in slechte staat. De laatste jaren kwam hier verandering in dankzij veelal lokale initiatieven. Ook op Europees niveau spreekt men tegenwoordig van ‘a just transition’: de overgang naar een klimaatneutrale economie dient op een eerlijke manier te verlopen, waarbij niemand wordt achtergelaten.

Een integrale renovatie-aanpak met bijzondere aandacht voor thermisch comfort vormt een onontbeerlijk onderdeel van een betaalbare transitie. Dat vereist de opschaling van standaardisatie binnen de bouw, off-site bouwtechnieken (prefab) en de integratie van hernieuwbare technieken (PV, warmtepomp, thermische netten …). Betaalbare ‘comfort as a service’ is het einddoel en grootschalige pilootprojecten rond collectieve wijkrenovatie zijn hiervoor cruciaal. Het project ‘De sociale energiesprong’ is hiervan een mooi voorbeeld: sociale woningen werden met behulp van een isolerende gebouwschil met geprefabriceerde gevel en dak, PV-panelen, warmtepompen en ventilatiesystemen in enkele dagen tijd omgebouwd tot energieneutrale woningen. De investering werd grotendeels gefinancierd met de energiebesparingen.

Slim energiemanagement

De overschakeling naar de digitale meter is een andere noodzakelijke stap. Door die meter te combineren met een slim energiemanagementsysteem wordt de gelijktijdigheid van lokale productie en consumptie van energie geoptimaliseerd. Op energiesysteem-niveau is er minder verlies van elektriciteit door transport op het net. Er is ook minder congestie op het net wat de afschakeling van omvormers op residentiële PV-installaties voorkomt. De voordelen op residentieel vlak: er worden nieuwe verdienmodellen mogelijk en consumenten kunnen hun verbruik monitoren en sturen. In Vlaanderen helpen tientallen apps het energieverbruik in de hand houden. 

Bovenstaande stappen vereisen geschoolde werkkrachten en vaak ook een shift van een meer HVAC-gedreven installatiesector naar een elektrotechnische of gecombineerde expertise. De sector is zich daarvan bewust en neemt hiervoor de nodige initiatieven.

Plan voor energie-flexibiliteit

De  energietransitie wordt volgens studies gekenmerkt door drie tendensen: een grote toename van elektrisch verbruik door elektrificatie (verdubbeling tot verdrievoudiging), een groeiende behoefte aan energieflexibiliteit en onzekerheid omtrent de bevoorradingszekerheid in periodes van piekvragen. De hiermee gepaard gaande uitdagingen kunnen slechts opgevangen worden met een actieplan dat verschillende vormen van energie-flexibiliteit integreert, waaronder grootschalige energie-opslag en import van energiedragers. 

Waterstof en op waterstof gebaseerde moleculen zoals ammoniak of methanol zijn belangrijke dragers voor hernieuwbare energie. Ze kunnen ingezet worden voor het vergroenen van de industrie. Voldoende hernieuwbare elektriciteit opwekken voor de productie van groene waterstof is een grote uitdaging. In België voltstaat de huidige maar ook toekomstige productiecapaciteit aan hernieuwbare energie niet om het verwachte verbruik te dekken. Een deel van de benodigde energie zal daardoor geïmporteerd moeten worden. Grote investeringsprojecten in energie-infrastructuur kenmerken dit onderdeel van de transitie en hierbij is voor onze havens een belangrijke rol als innovatieve (transit)hubs weggelegd.

Hybride interconnectoren

Een andere belangrijke uitdaging bestaat uit optimaal transport van hernieuwbare energiestromen vanop zee, meer concreet de interconnectie met Denemarken en het Verenigd Koninkrijk en de offshore-windparken voor onze kust. In de toekomst zullen deze energiestromen geïntegreerd worden in één systeem, de zogenaamde hybride interconnectoren. Die laten toe om goedkoper en eenvoudiger de juiste hoeveelheid energie op het juiste ogenblik naar de juiste plaats te transporteren. 

De conclusie? Oplossingen voor de energiecrisis vallen grotendeels samen met de economische en ecologische opportuniteiten van de energietransitie. Dat vraagt een samenhangend energiebeleid gebaseerd op een integrale energiesysteem-visie. 

Dit is een ingezonden bijdrage van Guy Vekemans en Jörg Baeten, Flux50

Nu in het magazine: Ecotips 26.05

De Efteling: klimaatneutraal sprookje

Digitaal · € 59,50 Op papier · € 89,50