Steeds meer fast fashion merken brengen kleding op de markt met gerecycled textiel. Daarmee presenteren ze hun producten als duurzamer en maatschappelijk verantwoord. Onderzoek van de organisatie Arisa laat echter zien dat achter deze recyclingpraktijken vaak problematische arbeidsomstandigheden schuilgaan. Terwijl merken hun circulaire ambities benadrukken, blijft de situatie van werkers in de recyclingketen grotendeels buiten beeld.
Textielrecycling groeit in de fast fashion industrie
Met de groeiende aandacht voor een circulaire economie krijgt textielrecycling steeds meer aandacht in de kledingindustrie. Gerecycled textiel wordt gezien als een manier om de enorme hoeveelheid kledingafval te verminderen. Fast fashion bedrijven verwerken afgedankte kleding en productieresten opnieuw tot nieuwe stoffen of garens.
Dat lijkt een logische stap. De productie van kleding gaat namelijk gepaard met een hoog waterverbruik, chemische vervuiling en grote hoeveelheden afval. Jaarlijks belandt een groot deel van het textiel op stortplaatsen of wordt het verbrand. Recycling kan helpen om die afvalberg te verkleinen.
Veel internationale kledingmerken hebben inmiddels collecties met gerecyclede materialen. Onder andere Adidas, Decathlon, Gap, H&M, Inditex, Marks & Spencer en Primark verkopen kleding waarin gerecycled textiel is verwerkt.
Arbeidsomstandigheden in de textielrecyclingketen
Uit veldonderzoek van Arisa blijkt dat de verwerking van textielafval vaak plaatsvindt onder zware omstandigheden. In verschillende publicaties beschrijft de organisatie hoe werkers in India en Pakistan dagelijks omgaan met ongezonde en onveilige werkomstandigheden.
In de grotendeels informele recyclingsector werken mensen vaak lange dagen, zonder contract of sociale bescherming. Werkweken van twaalf uur per dag, zeven dagen per week zijn geen uitzondering. Betalingen gebeuren regelmatig contant, zonder loonstrookjes of officiële registratie.
Werkers geven aan dat hun inkomen onvoldoende is om hun basisbehoeften te dekken, zelfs wanneer zij extreem lange dagen maken.
Daarnaast brengt het werk gezondheidsrisico’s met zich mee. Het sorteren en verwerken van textielafval zorgt voor constante blootstelling aan stof, hitte en chemische stoffen. In veel werkplaatsen ontbreekt goede ventilatie of beschermingsmateriaal. Hierdoor ontstaan klachten zoals misselijkheid, huid- en oogirritaties en ademhalingsproblemen.
Ook het werken met machines zonder training of veiligheidsmaatregelen leidt tot ongelukken.
Kwetsbare werkers in een informele sector
De recyclingindustrie draait voor een groot deel op migranten en mensen uit sociaal en economisch gemarginaliseerde groepen. Door hun kwetsbare positie hebben zij weinig mogelijkheden om ander werk te vinden. Daardoor accepteren zij vaak omstandigheden die elders onacceptabel zouden zijn.
In sommige gevallen werken ook kinderen mee in de sector.
Omdat veel activiteiten plaatsvinden in informele werkplaatsen en kleine bedrijven, blijft toezicht op arbeidsrechten beperkt. Daardoor zijn misstanden moeilijk te controleren en blijven ze vaak verborgen in de toeleveringsketen van internationale kledingmerken.
Merken hebben weinig zicht op hun recyclingketen
Volgens Arisa hebben veel kledingmerken nauwelijks inzicht in de herkomst van het gerecyclede textiel dat zij gebruiken. Sommige bedrijven weten niet waar het materiaal precies wordt verwerkt of welke partijen daarbij betrokken zijn.
Andere merken geven volgens het onderzoek ontwijkende of onduidelijke antwoorden over dit deel van hun keten. Tegelijkertijd promoten zij kleding met gerecyclede materialen als een duurzamere keuze.
Dat zorgt voor een spanningsveld tussen het duurzame imago van textielrecycling en de realiteit van de arbeidsomstandigheden in de sector.
Oproep tot meer verantwoordelijkheid in textielrecycling
Arisa roept internationale kledingmerken op om hun volledige waardeketen beter in kaart te brengen. Dat betekent ook dat bedrijven zicht moeten krijgen op recyclers en leveranciers van gerecyclede textielmaterialen.
Daarnaast moeten merken de risico’s voor arbeids- en mensenrechten in dit deel van de keten onderzoeken en aanpakken. Werkers in de textielrecycling moeten volgens de organisatie kunnen rekenen op veilige werkomstandigheden, bescherming tegen gezondheidsrisico’s en een leefbaar loon.
Textielrecycling kan een belangrijke rol spelen in het verminderen van kledingafval. Maar volgens Arisa kan dat alleen wanneer duurzaamheid niet alleen over materialen gaat, maar ook over de mensen die het werk uitvoeren.
lees ook
EU stopt vernietiging van onverkochte kleding en schoenen
