Groene robots: van waterkracht en wapens tot bots op batterij

Al meer dan driehonderd jaar is Husqvarna een begrip in Zweden, en sinds enkele tientallen jaren ook daarbuiten. Fabriceren zit in het DNA van het bedrijf, en dat gebeurt al met de hulp van waterkracht sinds voor de uitvinding van de elektriciteit. Vandaag staat duurzaamheid nog steeds hoog op de agenda, en wil Husqvarna de CO2-uitstoot drukken en biodiversiteit vergroten, gazon per gazon. 

Door een grote groene pijpleiding stroomt water van de laatste uitlopers van het Zuid-Zweedse hoogland naar twee elektriciteitsturbines enkele tientallen meters lager. De turbines leveren vandaag tot drie procent van de stroom van het stadje Jönkoping. Meer dan driehonderd jaar geleden, in 1689, dreef de kracht van dat water een veelvoud aan waterraderen aan op de plek waar we nu staan. 

Het oude gebouw van de meelmolen (kvarn) die meel leverde aan het lokale slot (husq) bestaat niet meer, al is erop exact dezelfde plek een nieuwe maalderij verschenen. Die valt in het niets bij de immense fabriek die de voetheuvels domineert: hier is Husqvarna geboren. “Waterkracht was de enige vorm van energie die toen fabrieken kon aandrijven”, licht Sara Gard, Director Residential Robotics R&D bij Husqvarna toe. 

Van wapens tot maaiers 

Vandaag heeft Husqvarna vestigingen wereldwijd, maar de fabriek in Jönkoping blijft belangrijk. In een gebouw uit de eerste helft van de negentiende eeuw zien we de eenentwintigste eeuw in actie. Gard en haar collega’s stellen er hun nieuwste robotgrasmaaiers voor. De Automower-robots bestaan dertig jaar, en transformeerden niet alleen tuinen maar ook het bedrijf zelf. 

“De eerste tweehonderd jaar van ons bestaan, produceerden we wapens”, vertelt Gard. “Uit de wapenproductie groeide de fabricage van naaimachines, aangezien dat productieproces veel gelijkenissen vertoont. Dan kwamen fietsen, motoren en kettingzagen. Als je er over nadenkt, is een motor in feite een kettingzaag op wielen”, lacht ze. 

Husqvarna is trots op de driehonderdjaar lange geschiedenis. Bij de fabriek staat een museum vol met topstukken, zoals de motor van Belgische motocrosslegende Jacky Martens, musketten van het Zweedse leger, en een handmatige grasmaaier. Die is belangrijk. 

Automower 

Gard: “In 1919 kochten we een bedrijf met een grasmaaier in het portfolio. Daar plaatsten we toen een motor op voor de eerste gemotoriseerde maaier in zijn soort. In 1996 lanceerden we dan de Automower.” 

Met de Automower introduceerde Husqvarna de grasmaaierrobot. In het oude fabrieksgebouw zien we vandaag een heel portfolio aan robots: van gewone thuismaaiers en 4×4-varianten tot immense toestellen op maat van golfterreinen. Sommigen vertrouwen op een draad die hun werkdomein afbakent, anderen gebruiken satellietpositionering gekoppeld aan de cloud. 

“De eerste Automower werkte op zonne-energie, kostte veel geld maar was onbetrouwbaar.” 

Sara Gard, Director Residential Robotics R&D bij Husqvarna

De eerste versie van de Automower was een toestel op zonne-energie dat omgerekend zo’n 2.000 euro kostte en onbetrouwbaar was. Ondanks die onbetrouwbaarheid wilde niemand z’n geld terug: vroege klanten wilden dat het ding werkte. Husqvarna wist zo dat het op een veelbelovend spoor zat: de robot zette een revolutie in gang.  

Die eerste Automower ziet er uit als een ontwikkeling op maat van het milieu, maar dat is toevallig. Het toestel ontstond uit het hoofd van enkele werknemers met een vooral technische visie. In eerste instantie werd het ook gepitcht met technische diagrammen, niet met een ecologische insteek. Vandaag krijgt het toestel een ereplek op een sokkel bij de aankondiging van nieuwe, veel modernere afstammelingen. 

Duurzaam design 

Duurzaamheid zit wel opzettelijk ingebakken in de nieuwe Automowers. Gard: “We mikken voor ieder toestel op een absolute minimumlevensduur van acht jaar, en voorzien minstens tien jaar gegarandeerd reserve-onderdelen nadat het product uit het portfolio is verdwenen.” Dat is erg ongebruikelijk in de consumentenmarkt. 

Husqvarna denkt ook aan duurzame verkoopmodellen. Gard licht verder toe. “We hebben een leasingprogramma uitgewerkt. Als de leasing afloopt, refurbishen we de toestellen en zetten we ze opnieuw in de markt.”  

Wanneer een toestel of onderdeel toch aan vervanging toe is, onderzoekt Husqvarna of de elektronica erin niet nog gerecupereerd kan worden. In dertig procent van de gevallen lukt dat. De elektronische onderdelen zijn niet alleen prijzig, ze vormen bovendien complex en moeilijk te recycleren afval.  

Beter dan een motor 

Husqvarna heeft zelf sterke duurzaamheidsambities, vertelt Jonas Willaredt, verantwoordelijk voor Sustainability Affairs bij het bedrijf. Sinds 2015 zijn de CO2-emissies van het bedrijf met de helft gedaald, voor een groot deel te danken aan de Automower. Efficiëntie is de sleutel. “Een robotmaaier gebruikt zo’n 30 watt per dag”, aldus Willaredt. “In vergelijking met een duwmachine met benzinemotor zijn de robots zo’n tien keer efficiënter.” 

De individuele impact van een maairobot is niet zo groot, maar Husqvarna kijkt naar de wereldwijde impact op het klimaat. Het gros van de uitstoot van een maaier wordt gegenereerd tijdens het gebruik, niet tijdens productie of recyclage. Daar maken de kleine robots een groot verschil. “Over zijn hele leven genereert een CEORA 546 Epos 83 procent minder CO2 dan een equivalent gemotoriseerd toestel”, berekent Willaredt. 

“Wanneer we de maaiers op benzine door robots vervangen, kunnen we ongeveer 7,7 miljoen ton CO2 uitsparen.” 

Sara Gard, Director Residential Robotics R&D bij Husqvarna 

Hij herhaalt vervolgens de berekening, rekening houdend met de uitstoot van de opwekking van elektriciteit in Europa versus de uitstoot van benzine in een gemotoriseerde maaier, gekeken over een heel maaiseizoen. “Wanneer we de maaiers op benzine door robots vervangen, kunnen we ongeveer 7,7 miljoen ton CO2 uitsparen. Dat is het equivalent van 16.000 vluchten tussen Stockholm en New York.” 

Bloemetjes en bijtjes 

Duurzaamheid is natuurlijk meer dan CO2-utstoot alleen, beseft ook Willaredt. Grasmaaiers zijn niet al te goed voor de biodiversiteit, en robots die iedere dag over een gazon passeren om die kort te wieken, al zeker niet. “Twintig tot dertig procent van alle groene plekken in Europese steden bestaat nochtans uit private tuinen”, weet hij. 

Daar wil Husqvarna het verschil maken aan de hand van de digitale infrastructuur waarmee gebruikers de grasmaaiers besturen. Het bedrijf moedigt klanten aan om Rewilding Mode te gebruiken. Daarbij kan je eenvoudig tien procent (of meer) van je tuin selecteren waar de robot niet komt. “We willen klanten motiveren om bepaalde delen van de tuin niet te maaien.” 

“We willen klanten motiveren om bepaalde delen van de tuin niet te maaien.” 

Sara Gard, Director Residential Robotics R&D bij Husqvarna 

In die zones kunnen dan bijvoorbeeld wilde bloemen staan. Wanneer hun seizoen is afgelopen, kan de robot het maaien hervatten en eventueel een ander deel sparen. Vandaag zijn er al 4.800 zones ingesteld, goed voor 640.000 m² gazon die aan de natuur wordt overgelaten. Dat is een mooi begin, maar er is meer mogelijk. Meer dan 230.000 maaiers kunnen overweg met zo’n zone, maar het gros gebruikt ze nog niet. “We moeten daarvoor meer in conversatie treden met onze klanten”, beseft Willaredt. 

En de egels 

Husqvarna mag niet alleen naar klanten kijken als het op biodiversiteit aankomt. We wandelen langs de grote groene pijpleiding, over een brug langs de waterval waar de originele stroom nog de bergen afkabbelt, naar de fabriek. Tussen de historische fabrieksgebouwen stappen we een modern ervaringscentrum binnen, waar een robotmaaier over en weer rijdt op een stukje kunstgras. 

Daar gooit Patrik Jägenstedt, director advanced development R&D Robotic & Product AI lab, een pluchen egel voor het toestel. De verzamelde grasmaaierpers houdt zijn hart vast. Het is immers algemene kennis in die kringen dat maairobots nefast zijn voor (baby)egels, die vroegtijdig naar de hemel vertrekken vanonder de messen van Automowers wereldwijd. 

De robot remt af, en rijdt achteruit. Het toestel is onderdeel van een nieuwe reeks gepland voor 2026, die uitgerust is met een camera en AI.  

“AI voor perceptie en intelligent gedrag is de volgende stap”, zegt Jägenstedt. “Op termijn moet de robot slimme beslissingen kunnen nemen op basis van wat hij ziet.” Gewapend met zicht en intelligentie wil Husqvarna dat de Automower zich helemaal ontpopt als bewaker van niet alleen je gazon, maar ook de biodiversiteit, allemaal terwijl de uitstoot van het tuinonderhoud daalt.