Havens blijven wachten op bescherming tegen stijgende zeespiegel

De Vlaamse kust staat voor een groeiende uitdaging. Door de stijgende zeespiegel en heviger stormweer neemt het risico op overstromingen toe. Toch blijven concrete investeringen om de havens beter te beschermen voorlopig uit. Volgens vertegenwoordigers van de havenbedrijven dreigen plannen opnieuw te verzanden in studies, terwijl maatregelen op het terrein op zich laten wachten.

Havens kwetsbaar voor zeespiegelstijging

De havens van Oostende en Zeebrugge worden al langer beschouwd als kwetsbare schakels in de bescherming van de Vlaamse kust. Naast deze economische havens zijn ook de jachthavens van Nieuwpoort, Oostende, Blankenberge en Zeebrugge gevoelig voor stormvloeden en een stijgende zeespiegel.

De Vlaamse regering werkt momenteel aan een strategisch beleidsplan binnen het programma Kustvisie. Dat plan moet bepalen hoe de kust de komende honderd jaar beschermd kan worden tegen een mogelijke zeespiegelstijging tot drie meter.

Volgens havenorganisatie Apzi-Voka blijft het voorlopig echter onduidelijk wanneer concrete maatregelen volgen. De vrees bestaat dat opnieuw vooral studies worden aangekondigd, terwijl investeringen worden uitgesteld.

Masterplan Kustveiligheid nog niet volledig uitgevoerd

De huidige bescherming van de Vlaamse kust is grotendeels gebaseerd op het Masterplan Kustveiligheid. Dat plan moest de kust tot 2050 beschermen tegen een zeespiegelstijging van ongeveer 30 centimeter.

De maatregelen bestaan onder meer uit:

• het ophogen en verbreden van stranden
• het aanplanten van helmgras in de duinen
• het versterken of verhogen van zeedijken

De vernieuwde zeedijk van Westende is een voorbeeld van zo’n ingreep. Toch blijkt uit een analyse van het Rekenhof dat vier van de vijftien geplande maatregelen nog altijd niet volledig zijn uitgevoerd. Bovendien kregen prioritaire projecten niet altijd voorrang.

Daardoor blijven bepaalde locaties, zoals de havens en jachthavens, relatief zwak beschermd.

Nieuwe langetermijnvisie voor de kust

Met het programma Kustvisie wil Vlaanderen verder kijken dan 2050. Het plan onderzoekt hoe de kust tot 2100 en daarna beschermd kan blijven bij een veel sterkere stijging van de zeespiegel.

Daarbij komen ook grote infrastructuurprojecten in beeld, zoals:

• stormvloedkeringen
• nieuwe of verhoogde havendammen
• aangepaste sluizen

Voor de havens van Oostende en Zeebrugge zouden nog bijkomende studies worden uitgevoerd. Ook voor de vier jachthavens staat een afzonderlijke analyse gepland.

Investeringen mogelijk pas in volgende legislatuur

Volgens Apzi-Voka is het begrijpelijk dat dergelijke projecten grondig worden voorbereid, maar er leeft bezorgdheid over het tempo. Bescherming van havens en kustgemeenten kan miljarden euro’s kosten.

Door de beperkte budgettaire ruimte van de Vlaamse overheid bestaat de kans dat grote investeringen pas in een volgende legislatuur worden opgenomen.

Minister van Openbare Werken Annick De Ridder erkent dat het studiewerk eerst moet worden afgerond. De huidige beleidsperiode richt zich vooral op de voorbereiding van maatregelen die de kust tot het einde van deze eeuw moeten beschermen.

Balans tussen studie en actie

De discussie rond kustbescherming illustreert een bredere uitdaging: hoe combineer je langetermijnplanning met tijdige investeringen. Havens spelen een belangrijke rol in de economie en liggen tegelijk op kwetsbare plekken aan zee.

Zonder duidelijke investeringsbeslissingen blijft de vraag hoe snel de nodige bescherming tegen klimaatrisico’s daadwerkelijk gerealiseerd kan worden.