Vlaanderen wordt steeds kwetsbaarder voor natuurbranden. Klimaatverandering, langere droogteperiodes en de verwevenheid van natuur en bebouwing maken van brandpreventie een urgente uitdaging voor overheden, bedrijven en natuurbeheerders.
Bos- en natuurbranden associëren we doorgaans met Zuid-Europa of Noord-Amerika, maar ook in Vlaanderen neemt het risico toe. Recente voorbeelden zoals de brand in de Hoge Kempen en de twintig hectare die opging in vlammen op het militair domein van Leopoldsburg tonen aan dat dit probleem dichterbij is dan velen denken.
Vlaanderen bijzonder kwetsbaar
Vlaanderen heeft een opvallend hoge wildland-urban interface: 14,8 procent van het grondgebied bevindt zich in zones waar natuur en bebouwing elkaar raken. Dat is dubbel zoveel als in Griekenland en drie keer zoveel als in Spanje. Woningen, zorginstellingen en bedrijven liggen er vaak direct naast brandgevoelige natuur, wat de impact van branden snel vergroot.
Hogere temperaturen en langdurige droogte zorgen ervoor dat vegetatie sneller uitdroogt. Hoewel 95 procent van de natuurbranden nog steeds het gevolg is van menselijk handelen, werkt klimaatverandering als een extra versneller. Ook stedelijke gebieden lopen gevaar: op 19 juli 2022 ontving de Londense brandweer 2.670 oproepen op één dag, tegenover een gemiddelde van 350. Het merendeel betrof struikgewas, grasvelden en privétuinen.
Preventie vraagt samenwerking tussen disciplines
Een doeltreffende aanpak vereist samenwerking tussen ecologen, brandveiligheidsexperts, ruimtelijke planners en waterbeheerders. Slim natuurbeheer kan de verspreiding van vuur vertragen: door de waterhuishouding te herstellen, droge gebieden te vernatten, bufferzones aan te leggen en brandgevoelige vegetatie zoals naaldhout om te vormen naar loofhout.
Van reactief naar preventief
Vlaanderen, Brussel en Wallonië bereiden zich beter voor op een toekomst met meer droogte en hitte. Dat vraagt een verschuiving van reactief naar preventief denken. Door natuurbrandrisico’s vroeg mee te nemen in ruimtelijke ontwikkeling en klimaatadaptatie, kunnen overheden en beheerders onze leefomgeving beter beschermen tegen de gevolgen van een veranderend klimaat.
