Het nieuwe VN-Oceaanverdrag is officieel in werking getreden en moet ervoor zorgen dat tegen 2030 minstens 30 procent van de oceanen beschermd is als zeereservaat. Natuurorganisaties spreken van een historisch moment voor oceaanbescherming, biodiversiteit en klimaatstabiliteit.
Oceaanverdrag beschermt volle zee
Het zogenoemde Oceaanverdrag richt zich op de ‘volle zee’: internationale wateren die buiten de nationale jurisdictie van landen vallen. Dit gebied beslaat bijna twee derde van het oceaanoppervlak, maar is vandaag amper beschermd. Minder dan 1 procent van deze internationale wateren valt momenteel onder een beschermingsstatuut.
Het verdrag, onderhandeld binnen de Verenigde Naties, creëert voor het eerst een juridisch kader om grootschalige zeereservaten in internationale wateren op te richten. Daarmee kunnen schadelijke activiteiten zoals industriële visserij, vervuiling en andere vormen van exploitatie beter worden gereguleerd.
Beschermde oceanen als antwoord op klimaatcrisis
Volgens Greenpeace spelen de nieuwe zeereservaten een sleutelrol in de aanpak van de klimaatcrisis en het biodiversiteitsverlies. De oceaan absorbeert ongeveer 90 procent van de overtollige warmte die ontstaat door broeikasgasuitstoot en neemt ongeveer een kwart van de wereldwijde CO₂-uitstoot op.
Door grote delen van de volle zee te beschermen, blijft de oceaan beter functioneren als klimaatbuffer en wordt ook de voedselzekerheid van miljarden mensen ondersteund.
Historisch moment voor oceaan en economie
Ook het Wereldnatuurfonds noemt de inwerkingtreding van het verdrag historisch. Volgens de organisatie heeft het akkoord een groot potentieel om zowel de gezondheid van de oceaan als de veerkracht van de wereldeconomie te versterken.
Gezonde mariene ecosystemen vormen immers de basis voor visserij, kustbescherming, klimaatregulatie en tal van economische activiteiten.
België wil leidende rol in oceaanbescherming
België behoorde tot de eerste landen die het Oceaanverdrag ratificeerden. Daarnaast stelt het land zich kandidaat om het secretariaat van het verdrag in Brussel te huisvesten. Daarmee wil België zich profileren als voortrekker in het mondiale oceaanbeleid en bijdragen aan de bescherming van mariene biodiversiteit in internationale wateren.
Diepzeemijnbouw blijft heikel punt
Tegelijk klinkt er kritiek op de Belgische positie rond diepzeemijnbouw. Volgens WWF en andere organisaties staat die activiteit haaks op de doelstellingen van het Oceaanverdrag. Diepzeemijnbouw kan onherstelbare schade veroorzaken aan kwetsbare en grotendeels onontgonnen ecosystemen op de zeebodem.
Meer dan veertig ngo’s roepen België daarom op om een moratorium op diepzeemijnbouw te steunen, minstens zolang de ecologische en sociale risico’s onvoldoende gekend zijn en effectieve bescherming niet kan worden gegarandeerd.
Oceaanverdrag vraagt snelle actie
Met de inwerkingtreding van het Oceaanverdrag verschuift de aandacht nu naar de uitvoering. Overheden moeten snel prioritaire zeereservaten aanduiden en duidelijke regels vastleggen voor activiteiten op volle zee. Alleen zo kan de doelstelling om tegen 2030 een derde van de oceaan te beschermen, daadwerkelijk worden gehaald.
lees ook
De oceaan kreunt onder de druk: koraalriffen bereiken kantelpunt
