Overshoot day in België: 3,6 aardes nodig voor consumptie

België heeft zijn Overshoot day bereikt. Als de hele wereld zou leven, produceren en consumeren zoals hier, waren de grondstoffen die de aarde dit jaar kan aanleveren nu al op.

Dat betekent dat België meer gebruikt dan de planeet op jaarbasis kan herstellen. Het gaat daarbij om voedsel, brandstoffen, metalen en andere natuurlijke grondstoffen die we vaak uit het buitenland halen of uit de ondergrond winnen.

Volgens Mathis Wackernagel, bedenker van de ecologische voetafdruk, is dat niet alleen een milieuprobleem. Hij ziet ook een economisch risico, omdat landen die te sterk leunen op invoer kwetsbaar blijven voor schokken in de bevoorrading.

Wat Overshoot day zegt over België

Overshoot day markeert het moment waarop een land meer natuurlijke hulpbronnen heeft verbruikt dan de aarde in een jaar kan vernieuwen. Voor België valt dat moment dit jaar vandaag. Als iedereen hetzelfde consumptiepatroon zou volgen, zouden er 3,6 aardes nodig zijn.

Wackernagel vergelijkt de planeet met een boerderij. De biocapaciteit bepaalt volgens hem hoeveel voedsel, vezels, fossiele brandstoffen en metalen beschikbaar zijn. Daaruit volgt de vraag hoeveel ruimte onze consumptie opeist, tot en met de verpakking rond een chocoladepaashaas.

Een economische kwetsbaarheid

De ecologische voetafdruk wordt vaak gezien als een milieumaatregel, maar Wackernagel noemt ze ook een kwestie van bevoorradingszekerheid. België heeft weinig ruimte voor eigen voedselproductie en geen grote voorraden zeldzame metalen.

Daardoor hangt de economie sterk af van invoer. Volgens Wackernagel is het gevaarlijk om ervan uit te gaan dat die grondstoffen altijd beschikbaar blijven, zeker nu de wereld met energiecrises en geopolitieke spanningen kampt.

Wat kan er veranderen?

Voor de overheid ligt er volgens Wackernagel een duidelijke taak. Ze moet de zwakke plekken in kaart brengen en die versterken, zodat de economie minder blootstaat aan verstoringen in grondstoffen of energie.

Ook individuen kunnen hun afhankelijkheid verkleinen, al geeft Wackernagel daar liever geen preek over. Hij noemt wel wonen op een plek waar je geen auto nodig hebt, een fiets kunnen herstellen, nadenken over je pensioenfonds en een netwerk van vrienden als factoren die risico’s kunnen beperken.