Een grootschalige studie naar pesticiden in Europese tarwevelden toont zorgwekkende resultaten. Onderzoekers analyseerden 188 velden in acht landen en vonden dat pesticideresiduen wijdverspreid zijn, ook in percelen die biologisch worden bewerkt. Sommige stoffen bleken nog meetbaar tientallen jaren nadat ze verboden waren.
Gebruik van pesticiden in Europa
Het wereldwijde gebruik van pesticiden steeg van 2,8 miljoen ton in 2010 naar 3,5 miljoen ton in 2022. Europa vertegenwoordigt zo’n 13 procent van dat totaal. Ondanks strengere regelgeving nam ook hier het gebruik toe met 12 procent.
In 2023 waren binnen de EU 444 pesticiden toegestaan, terwijl 954 varianten verboden of niet goedgekeurd waren. Toch blijken veel van die verboden stoffen nog steeds in de bodem aanwezig.
Onderzoek naar tarwevelden
Het SoildiverAgro-project, geleid door de Universiteit van Vigo, onderzocht 614 pesticiden in tarwevelden verspreid over Europa.
- Conventionele percelen: 99% bevatte pesticiden, vaak meerdere soorten tegelijk.
- Biologische percelen: 35 verschillende stoffen aangetroffen, waarvan slechts één toegestaan is in biologische landbouw.
Veelvoorkomende residuen waren onder meer glyfosaat, AMPA, epoxiconazool en fenbutatin oxide.
Grote verschillen per regio
- Hoogste concentraties: Duitsland (gemiddeld 0,46 mg/kg en 13,5 pesticiden per perceel).
- Laagste concentraties: Hongarije en Servië (0,02 mg/kg gemiddeld).
- België en Denemarken volgden qua aanwezigheid en diversiteit op de tweede plaats.
Persistente stoffen met hoog risico
Sommige pesticiden blijven tientallen jaren meetbaar na een verbod. Vooral schimmelmiddelen (zoals boscalid en difenoconazool) en insecticiden (zoals imidacloprid) vormen een groot ecologisch risico. Glyfosaat en zijn metaboliet AMPA bleken wijdverspreid, maar met een lager risico voor ecosystemen.
Impact op milieu en gezondheid
Slechts een fractie van de pesticiden bereikt het doelorganisme. Het merendeel verspreidt zich in bodem, lucht en water, met risico’s voor biodiversiteit en menselijke gezondheid. Mogelijke gevolgen zijn neurologische aandoeningen, hormonale verstoringen en kanker.
Naar duurzamere alternatieven
De onderzoekers benadrukken dat strengere regelgeving en duurzame landbouwpraktijken nodig zijn:
- Vervanging van persistente stoffen door bio-insecticiden en natuurlijke alternatieven.
- Gewasrotatie, groenbemesters en minder grondbewerking om bodemgezondheid te verbeteren.
- Biologische landbouw stimuleren en residuen sneller afbreken.
Zo kan de afhankelijkheid van schadelijke pesticiden dalen zonder de landbouwproductiviteit te ondermijnen.
lees ook
Gaan we binnenkort ook landbouwgewassen vaccineren?
