Is de e-commermarkt en consument klaar voor herbruikbare verpakkingen? Het nieuwe pilootproject Send Me Bag test circulaire verpakkingen uit in de praktijk.
De e-commercemarkt barst uit zijn voegen. Volgens de recentste cijfers van FOD Economie deed in 2024 76,08 procent van de Belgen online aankopen. “Uit projecties van VIL blijkt bovendien dat het aantal pakketjes tegen 2030 met ongeveer 47 procent kan groeien”, weet Anne Poggenpohl, Reduce & Reuse Expert bij Fost Plus. Meer online bestellingen betekent ook meer verpakkingsafval. Hoewel de gemiddelde Vlaming nog de goede intentie heeft om degelijke verpakkingen bij te houden voor hergebruik, belandt het uiteindelijk toch in de vuilbak.
Alternatieven voor wegwerpverpakkingen dringen zich op om de groeiende e-commercemarkt zo duurzaam mogelijk te houden. Maar hoe ziet dat er in de praktijk uit, en zijn consumenten er klaar voor?
Het nieuwe pilootproject Send Me Bag tracht deze vraagstukken te beantwoorden. “Het project onderzoekt of herbruikbare e-commerceverpakkingen economisch en logistiek haalbaar zijn”, aldus Karin Enzlin, Head of Sustainability bij Bpost België. Het consortium bestaat uit verschillende bedrijven zoals Twintag, Fost Plus, Juttu (AS Adventure), Torfs, UAntwerpen, VIL en Bpost.
Consortium
De grondlegger van het project is Twintag, een softwarebedrijf gespecialiseerd in productidentificatie en traceerbaarheid. Met steun van Vlaanderen Circulair ging het bedrijf op zoek naar partners uit de volledige e-commerceketen om het initiatief verder vorm te geven.
Zo schoven retailers als Juttu en Torfs mee aan tafel, net als Bpost en Fost Plus. Bpost focust binnen het project vooral op het logistieke luik, terwijl Fost Plus haar expertise rond verpakking en recyclage inzet en bovendien een duidelijk overzicht heeft van de verpakkingsstromen in ons land.
Ook VIL, de Universiteit Antwerpen en Vlaanderen Circulair zijn betrokken: zij nemen de analyse, begeleiding en evaluatie van het project op zich. “Op die manier zijn alle schakels in de keten vertegenwoordigd”, aldus Poggenpohl.
Verpakking retourneren
Het principe is heel eenvoudig. De klant ontvangt zijn of haar online bestelling zoals gewoonlijk, maar dan in een herbruikbare zak van Send Me Bag. Na ontvangst, wordt de zak geretourneerd voor hergebruik. De klant steekt de verpakking in een rode brievenbus, of brengt het naar een postkantoor of deelnemende winkel. Van zodra de verpakking terug in het sorteercentrum aankomt, krijgt de klant automatisch de waarborg terug.
Poggenpohl benadrukt dat klanten zelf kunnen kiezen voor herbruikbare verpakkingen. Bovendien is de verpakking volledig gratis. Er wordt enkel een waarborg van 3,95 euro gevraagd, maar die wordt bij succesvolle afronding automatisch teruggestort. Die waarborg is een cruciale factor binnen het volledige proces. Volgens Enzlin tonen testen uit het verleden aan dat klanten hun verpakkingen niet altijd terugstuurden als er geen waarborg werd gevraagd.
Logistiek gemak
Herbruikbare verpakkingen bieden volgens Enzlin tal van voordelen. “Klanten hebben geen overtollige verpakkingen in huis, het is goedkoper voor de producent en beter voor het milieu.”
Natuurlijk werkt het systeem alleen maar als de verpakkingen ook daadwerkelijk van bij de klant terug tot bij de producent geraken. Er schuilt een heel logistiek mechanisme achter waar de grootste pakjesbezorger van ons land zich over ontfermt. Bpost heeft ervaring met het testen van herbruikbare verpakkingen.
“We hebben een ruim arsenaal aan drop-off-punten om de lege zakken terug te brengen”, aldus Enzlin. Denk hierbij aan de herkenbare rode brievenbussen of de vele postkantoren en postpunten. “Als mensen zich te ver moeten verplaatsen, zal het systeem niet werken”, vult ze aan. “Met dit project trachten we te achterhalen of het operationele proces vlot verloopt.”
Digitale tweeling
De initiatiefnemer van het project is het softwarebedrijf Twintag, dat het digitale brein vormt achter de herbruikbare zak. Zij ontfermen zich over de digitale tegenhanger van de verpakking. “We hebben in het verleden al verschillende testen met herbruikbare verpakkingen gedaan, maar geen enkele was digitaal traceerbaar”, stelt Enzlin. “Dat maakt het project Send Me Bag zo uniek.”
“Met de QR-code kunnen we de duurzaamheid van de verpakking meten zoals hoe vaak de zak wordt gebruikt. Ook weten we zo wie de zak terugstuurt zodat de waarborg aan de juiste persoon terugbetaald wordt.”
Ook Poggenpohl benadrukt het nut van digitale traceerbaarheid. “Het is belangrijk dat het retourpercentage voldoende hoog en snel is om het systeem efficiënt te houden.”
100 procent geretourneerd
Het project ging van start in februari 2026 en loopt zes maanden. De eerste resultaten liggen voorlopig in lijn met de verwachtingen. “Naar onze inschatting zouden 10 procent van de mensen voor een herbruikbare zak kiezen, in de realiteit staat dit momenteel op 12 procent of meer. Bovendien werden 100 procent van alle zakken geretourneerd”, vertelt Enzlin.
De piloottest moet de komende maanden uitwijzen of het concept ook economisch haalbaar is, rekening houdend met kosten voor productie, retourlogistiek, reiniging, kwaliteitscontrole en trackingtechnologie. “We willen achterhalen of retailers herbruikbare verpakkingen een interessant concept vinden en of de consument bereid is een waarborg te betalen en de zak terug te sturen”, besluit Enzlin.
lees ook
Zes supermarkten testen herbruikbare champignonbakjes in Mechelen
