In Nederlandse woningen en bedrijven ligt meer dan 7 miljard kilo aan grondstoffen opgeslagen in elektrische apparaten. Dat blijkt uit de nieuwste Urban Mine-analyse van Stichting OPEN, gebaseerd op Europees onderzoek. Een groot deel daarvan bestaat uit kritieke en strategische metalen die essentieel zijn voor de energietransitie.
De cijfers roepen ook vragen op voor België: hoeveel waardevolle grondstoffen liggen hier ongebruikt in kasten, garages en bedrijfspanden?
7 miljard kilo grondstoffen in omloop
Volgens de analyse zit er in 2025 ruim 7 miljard kilo aan grondstoffen in elektrische apparaten die in Nederland in gebruik zijn. Daarvan is bijna 764 miljoen kilo strategisch of kritisch materiaal .
Per huishouden gaat het om gemiddeld 131 apparaten, samen goed voor 688 kilo aan grondstoffen .
Het gaat onder meer om:
- 3,1 miljard kilo ijzer
- 341 miljoen kilo aluminium
- 240 miljoen kilo koper
- 94 miljoen kilo silicium
- 63 miljoen kilo nikkel
Daarnaast bevatten apparaten kleinere maar cruciale hoeveelheden neodymium, kobalt, zilver, goud, indium en andere zeldzame elementen .
Die materialen zijn essentieel voor batterijen, windmolens, zonnepanelen, chips en LED-technologie.
Urban mining: afval als grondstoffenmijn
In 2025 kwam ongeveer 401 miljoen kilo elektrische apparaten in de afvalfase terecht . Daarvan werd in Nederland bijna 260 miljoen kilo officieel ingezameld .
Dat betekent dat een aanzienlijk volume buiten het officiële circuit blijft, bijvoorbeeld via restafval, oud ijzer of export.
Urban mining – het terugwinnen van grondstoffen uit afgedankte producten – wordt daardoor steeds belangrijker. Zonder efficiënte inzameling en recyclage blijven waardevolle metalen verloren gaan.
Wat betekent dit voor België?
België kent een gelijkaardige situatie. In Vlaanderen coördineert Recupel de inzameling van afgedankte elektro-apparaten. Net als in Nederland liggen er in Belgische huishoudens grote voorraden ‘slapende toestellen’: oude gsm’s, laptops, kabels en kleine elektro die nooit worden ingeleverd.
Tegelijk zet Europa sterk in op strategische autonomie via de Critical Raw Materials Act. Die regelgeving wil de afhankelijkheid van niet-Europese grondstoffen verminderen en meer inzetten op recyclage en hergebruik.
De Nederlandse cijfers maken duidelijk hoeveel potentieel er in de bestaande voorraad zit. Ook voor België kan een doorgedreven urban mine-analyse helpen om het grondstoffenbeleid scherper te onderbouwen.
Kritieke grondstoffen voor de energietransitie
Zonder koper geen elektriciteitsnetten. Zonder silicium geen chips of zonnepanelen. Zonder neodymium geen krachtige magneten in windturbines. Zonder kobalt, nikkel en grafiet geen batterijen.
De energietransitie en digitalisering verhogen de vraag naar precies die materialen die vandaag schaars of geopolitiek gevoelig zijn.
Door apparaten correct in te zamelen en nieuwe recyclagetechnieken te ontwikkelen, kan Europa een deel van die afhankelijkheid verminderen. Volgens Stichting OPEN moeten we vooral investeren in innovatie om meer kritieke grondstoffen terug te winnen, zoals neodymium en silicium .
Van lade naar circulaire keten
De uitdaging ligt niet alleen bij recyclage, maar ook bij inzameling. In Nederland bestaan 30.000 inleverpunten. In België kunnen burgers terecht bij recyclageparken en winkels.
Elke smartphone of laptop die ongebruikt blijft liggen, betekent gemiste grondstoffen. Door apparaten correct af te danken, blijven metalen in de circulaire keten en verminderen we de druk op primaire mijnbouw.
De Nederlandse urban mine toont dat de grootste grondstoffenmijn van Europa zich niet onder de grond bevindt, maar in onze woningen en bedrijven.
lees ook
Recordhoeveelheid e-waste ingezameld in België dankzij sterke samenwerking
