Het Gentse biotechbedrijf Biotalys staat op het punt een belangrijke doorbraak te realiseren. Na vijf jaar dossieranalyse en testen krijgt het bedrijf zo goed als zeker toestemming om zijn biologisch afbreekbare schimmelbestrijder Evoca te commercialiseren op de Amerikaanse markt. Het middel beschermt groenten en fruit tegen onder meer grauwe schimmel en meeldauw, twee hardnekkige problemen die wereldwijd tot grote opbrengstverliezen leiden. De innovatie steunt op een opmerkelijke bron: het immuunsysteem van lama’s en andere kameelachtigen.
Een alternatief voor chemische fungiciden
Schimmels vormen al jaren een van de grootste bedreigingen voor teelten zoals druiven, aardbeien, tomaten, komkommers en meloenen. Vandaag grijpen land- en tuinbouwers vooral naar chemische fungiciden, maar die brengen schadelijke effecten voor mens en milieu met zich mee.
Biotalys ontwikkelde daarom een biologische variant. “Ons product is volledig biologisch afbreekbaar”, zegt Toon Musschoot van het bedrijf. “Traditionele middelen doen hun werk, maar laten sporen na in bodem en water. Dat willen wij vermijden.”
Volgens het bedrijf kan grauwe schimmel (botrytis) in sommige teelten tot 30% oogstverlies veroorzaken. Een veiliger alternatief heeft dus zowel ecologische als economische waarde.
Van lama’s naar landbouw: Vlaamse technologie in actie
De basis van Evoca ligt in een medische ontdekking die dertig jaar geleden in Brussel werd gedaan. Lama’s, alpaca’s en kamelen beschikken over een bijzonder immuunsysteem met specifieke antistoffen – zogenaamde single-domain-antibodies. Die vormden later de technologische fundering voor bekende Vlaamse biotechbedrijven zoals Ablynx en Argenx.
Nu maakt Biotalys gebruik van dezelfde technologie, maar dan toegepast op planten. “Wij gebruiken eiwitfragmenten die voortkomen uit een technologie ontwikkeld in Vlaanderen,” legt Musschoot uit. “Waar de farmawereld er therapieën mee ontwikkelt voor mensen, passen wij het toe om gewassen te beschermen.”
Evoca wordt daarmee een van de eerste commerciële “biofungiciden” gebaseerd op dit principe.
Inzetbaar tijdens en na de teelt
De schimmelbestrijder kan tijdens de groei van gewassen worden gebruikt, maar toont ook potentieel in de keten na de oogst. In samenwerking met partners kan het product worden ingezet om fruit en groenten tijdens opslag en transport te beschermen, zodat ze met zo weinig mogelijk residu in de winkel belanden. Dit sluit aan bij bredere inspanningen om voedselverspilling en pesticidedruk te verminderen.
Lancering in de VS is nabij, maar nog niet onmiddellijk
De Amerikaanse milieuautoriteit heeft het dossier volledig onderzocht en een voorstel tot goedkeuring opgesteld. Landbouworganisaties moeten nu formeel instemmen, maar volgens Biotalys is dat zo goed als zeker.
Toch komt Evoca nog niet meteen op de markt. De productie is momenteel duur en het bedrijf zoekt nog manieren om de productiekost te verlagen voordat het middel grootschalig wordt aangeboden. “We willen competitief zijn wanneer we effectief lanceren,” aldus Musschoot.
Ook in Europa is het product nog niet beschikbaar. De goedkeuringsaanvraag is ingediend bij de Europese Unie, maar een uitspraak wordt pas over ongeveer een jaar verwacht.
Duurzame alternatieven dringend nodig
De mogelijke komst van Evoca valt samen met een groeiende maatschappelijke vraag naar ecologische bestrijdingsmiddelen. Chemische fungiciden belasten het milieu, leiden tot resistentie en komen in toenemende mate onder druk te staan in het Europese beleid. Biologisch afbreekbare alternatieven kunnen een belangrijke rol spelen in een landbouw die minder afhankelijk is van synthetische pesticiden.
De stap die Biotalys maakt, toont hoe biotechnologie een nieuwe generatie plantaardige beschermingsmiddelen mogelijk kan maken. De komende jaren zullen bepalen hoe snel die omslag in de praktijk volgt.
lees ook
Biobest lanceert app om gewassen vanop afstand te volgen en analyseren
