De groene vingers van robotbouwvakkers

De traditionele bouwsector krijgt een schop onder de kont: aannemer Vandenbussche en start-up AUAR werken samen om de woningen en kantoren van morgen met robots te bouwen. Dat is sneller, lost een prangend personeelstekort op, en heeft als klap op de vuurpijl heel wat ecologische voordelen. 

Het tuinhuis in Oostduinkerke is slechts een voorsmaakje van wat komen gaat. De proefopstelling is opgetrokken uit modulaire houten componenten, geproduceerd door robots. Aalterse aannemer Vandenbussche en Londense start-up AUAR plannen om de bouwtechniek op korte termijn flink op te schalen. “Grote projecten tot een verdieping of twee kunnen we nu eigenlijk al bouwen met robots”, zegt Kristof Defruyt, CEO bij Vandenbussche. 

De robots van dienst zijn afkomstig van AUAR, kort voor Automated Architecture. Dat is een start-up die weliswaar hoofdkwartier heeft in Londen, maar bezield werd door huidig CTO Gilles Retsin. “Wij ontwikkelden een volledige stack om gebouwen te fabriceren met robots”, zegt Retsin. Zowel de robots zelf als de software komen dus van AUAR, dat al twee jaar lang werkt aan een manier om via automatisatie efficiënter en duurzamer te bouwen. 

Van groene hekken naar robots 

Het eerste project op het Europese vasteland is het product van een samenwerking met Vandenbussche. Dat is niet zo verwonderlijk, aangezien dat bedrijf wel meer experimenteert met nieuwe technologie om de bouwprojecten van morgen duurzamer te maken. Zo werkt Vandenbussche niet enkel samen met AUAR, maar ook met het Gentse Breathing Bricks. Dat vervangt werfhekken door alternatieven die grotendeels uit planten bestaan. “De bouw- en vastgoedsector is verantwoordleijk voor bijna 40 procent van de wereldwijde CO2-uitstoot”, beseft Defruyt. Hij streeft ernaar om een positievere impact te hebben. 

Daar kadert het robotproject in. De robots moeten bouwprojecten immers duurzamer, toegankelijker en sneller maken. De robotfabricage zelf gebeurt in zogenaamde microfabrieken. Die zijn gebaseerd op een enkele robot die bouwmodules versnijdt en assembleert op basis van houten elementen. Die elementen worden dan op de site in elkaar gezet, niet door robots maar door mensen. “Bij de montage komen nog manuele handelingen te pas, maar ieder component, zowel van de gevels als voor de binnenafwerking, werd op voorhand door de robots geproduceerd, zegt Defruyt. “Dat is uniek.” 

Schaalbaar en betaalbaar 

“De technologie is erg schaalbaar”, weet Retsin. “We zijn begonnen met het tuinhuis als klein project om het opzet te testen, maar werken nu al aan een traject richting de bouw van huizen en binnen anderhalf jaar willen we tot zes verdiepingen hoog kunnen bouwen.” Dat is belangrijk voor Retsin. “Woningbouw van die hoogte is precies wat de samenleving vandaag nodig heeft”, weet hij, verwijzend naar de voordelen van wonen op een hogere dichtheid. 

Conceptueel is de schaalbaarheid niet moeilijk om te begrijpen. “De basis is één robot die componenten maakt, maar dat kunnen er ook tien of twintig zijn.” Afhankelijk van de schaal van een project kan je dus micro-fabrieken aan elkaar koppelen. “Traditioneel vereist de transitie naar een modulaire bouwaanpak veel kapitaal en grote fabrieken”, gaat Retsin verder. “Wij hebben gekeken naar andere sectoren om zo tot een kapitaalefficiënte robotmodule te komen.” Die aanpak laat Vandenbussche toe om met een proefproject te beginnen en verder op te schalen op een duurzame manier. 

Niet minder jobs 

Defruyt en Retsin benadrukken dat hun robots geen jobs afpakken. Er is immers een groot tekort aan personeel. De fabricage door robots moeten we meer als een hulpmiddel zien voor de bouwsector, dat de andere jobs volgens Retsin bovendien aantrekkelijker zal maken. Hogere efficiëntie is één voordeel van de robotbouw, duurzaamheid een tweede. Die duurzaamheid laat zich op verschillende vlakken zien. Retsin: “Bouwen tot op passiefstandaarden is vandaag niet voor iedereen betaalbaar. Door robots in te zetten, creëren we een schaalvoordeel waardoor het toch voor meer mensen haalbaar wordt. Bio- en ecologisch bouwen mag geen niche zijn.” 

Verder bouwen de robots met hout, wat ecologischer is dan pakweg beton, en springen ze bovendien efficiënt om met het gebruik van dat hout. Dan zijn er nog enkele praktische voordelen. Defruyt: “Bij grote werven kunnen we de robotcellen lokaal installeren. Denk bijvoorbeeld aan een project van zestig of honderd woningen. Door componenten lokaal te bouwen, creëren we een kortere keten.” Daar komt bij dat de modules demontabel zijn en hergebruikt kunnen worden. 

Geen containers maar legoblokjes 

Vandenbussche zit om dergelijke grotere projecten niet verlegen. Het bedrijf specialiseert zich in voornamelijk residentiële projecten zoals grote appartementsgebouwen, maar kijkt met de robottechnologie ook naar rusthuizen en scholen. Defruyt hoopt om binnen afzienbare tijd met de nieuwe technologie dergelijke gebouwen neer te zetten. 

Moeten we dan niet vrezen voor een toekomstige architectuurtaal waarin we overal grote blokkendozen zien? Totaal niet, aldus Retsin. “De traditionele modulaire aanpak berust op containervolumes die herhaald worden. Dat biedt inderdaad weinig ruimte voor de architect. Wij werken met relatief kleine caissons, wat een grote vrijheid biedt voor ontwerpers en eindgebruikers. Ieder gebouw kan aangepast worden aan de site en de wensen van de klant.” Volgens Retsin moeten we minder denken aan containers en meer aan legoblokjes: er is standaardisering, maar daarmee sluit je creativiteit niet uit. 

Snel en voorspelbaar 

De implementatie van de robottechnologie kan snel gaan. Op enkele weken tijd is het in principe mogelijk om een gebouw neer te zetten, al hangt dat natuurlijk van het formaat van de fabriek en het gebouw af. “Omdat we modulair werken met dezelfde materialen, kunnen we al een groot deel op stock zetten”, benadrukt Defruyt nog. “Er is niet alleen de enorme tijdswinst in de fabriek, die helpt om de kosten kunt drukken. Het bouwproces zelf wordt er ook een stuk transparanter op, aangezien de fabricagetijd van tevoren bekend is.” 

Een aannemer en een technologiepartner volstaan niet om projecten van grond te krijgen. Daar is nog een geïnteresseerde bouwheer voor nodig. Projectontwikkelaar Revive staat alvast klaar om ermee aan de slag te gaan. “We hebben er onze missie van gemaakt om te bouwen aan duurzame ontwikkeling en een positieve impact te creëren voor de planeet. Die impact kan je echter alleen maar creëren door te experimenteren met nieuwe concepten die de bouwkost drukken en de ecologische voetafdruk van een bouwproject helpen verminderen. Net daarom vinden we deze samenwerking interessant en willen we in de toekomst nauw gaan samenwerken,” aldus Revive-CEO Nicolas Bearelle. 

Oog op de toekomst 

Na het testtuinhuis is het de bedoeling om snel te schakelen. In 2024 willen Vandenbussche en AUAR de eerste projecten samen realiseren. “De mogelijkheden voor projecten zijn enorm, van eengezinswoningen tot vakantieparken. We hopen dat de robots ons zullen helpen om onze uitdagingen met succes aan te gaan. Deze technologie zal de sector op alle vlakken vooruithelpen”, besluit Defruyt.