Verschillende Vlaamse politici pleiten voor een versoepeling van Europese milieuregels om industrie en landbouw meer ruimte te geven. Volgens hen moeten de doelstellingen rond waterkwaliteit, natuur en stikstof behouden blijven, maar kan de toepassing pragmatischer. Experts waarschuwen dat die regels niet willekeurig tot stand kwamen en ook economische waarde beschermen.
Welke Europese milieuregels willen politici versoepelen?
In het debat keren drie Europese richtlijnen telkens terug: de Kaderrichtlijn Water (2000), de Nitraatrichtlijn (1991) en de Habitatrichtlijn (1992).
De Kaderrichtlijn Water verplicht lidstaten om tegen 2027 alle waterlichamen in goede toestand te brengen. De Nitraatrichtlijn legt beperkingen op aan mestgebruik om grond- en oppervlaktewater te beschermen. De Habitatrichtlijn beschermt kwetsbare natuur in Natura 2000-gebieden en bevat een verslechteringsverbod: beschermde natuur mag er niet op achteruitgaan.
Die richtlijnen vormen in Vlaanderen de basis voor het Mestactieplan en het stikstofdecreet. Ze bepalen in belangrijke mate hoe vergunningen voor landbouw en industrie worden beoordeeld.
Waarom willen sommige partijen Europese milieuregels versoepelen?
Politici van onder meer N-VA en CD&V stellen dat de huidige regelgeving ondernemerschap belemmert. Ze pleiten ervoor om de toepassing te herbekijken en meer flexibiliteit in te bouwen, zonder de algemene milieu- en klimaatambities los te laten.
Concreet leeft de vraag om meer tijd te krijgen om Europese doelstellingen te halen, of om uitzonderingen mogelijk te maken. Vooral het verslechteringsverbod uit de Habitatrichtlijn en vergelijkbare bepalingen in de waterwetgeving zorgen voor spanningen bij vergunningverlening.
Wat zeggen experts over Europese milieuregels versoepelen?
Volgens experten kwamen de richtlijnen er niet zonder reden. In de jaren negentig was de water-, lucht- en bodemkwaliteit in Europa zorgwekkend. De biodiversiteit ging sterk achteruit.
Ook vandaag zijn de doelstellingen nog niet gehaald. In Vlaanderen is slechts één van de 195 waterlichamen in goede toestand. Van de 46 natuurtypes scoren er slechts twee goed. Hoewel er vooruitgang is geboekt, onder meer door minder zure regen en terugkeer van soorten zoals de otter, blijven stikstof, pesticiden en versnippering grote uitdagingen.
Volgens milieu-economen levert investeren in natuur ook economische winst op. Ecosystemen zorgen voor bestuiving, waterzuivering, klimaatbuffering en gezondheidsvoordelen. Slechte luchtkwaliteit en vervuild water brengen hoge maatschappelijke kosten met zich mee.
Is Europese milieuregels versoepelen juridisch mogelijk?
Sommige experts wijzen erop dat er binnen de bestaande richtlijnen al ruimte is voor interpretatie, zonder ze formeel te wijzigen. Een mogelijke piste is het creëren van grotere, robuuste natuurkernen door versnipperde gebieden met elkaar te verbinden. Daardoor kan op bepaalde andere plekken misschien meer flexibiliteit ontstaan.
Toch blijft Vlaanderen een complexe regio waar natuur, landbouw en industrie sterk verweven zijn. Dat maakt elke aanpassing gevoelig.
Economie versus ecologie of een vals dilemma?
In het debat wordt vaak een tegenstelling geschetst tussen competitiviteit en milieubescherming. Critici stellen echter dat gezonde ecosystemen juist een voorwaarde zijn voor economische stabiliteit. Waterkwaliteit, bodemvruchtbaarheid en biodiversiteit beïnvloeden rechtstreeks landbouw, industrie en volksgezondheid.
De kern van het debat draait dus niet alleen rond versoepelen of behouden, maar rond de vraag hoe economische ontwikkeling en milieubescherming beter op elkaar kunnen worden afgestemd.
lees ook
Milieubeweging na Europese top in Alden-Biesen: “Geen industriële toekomst op sociaal-ecologisch kerkhof”
