De Vlaamse bouwsector kan zijn materialenverbruik met 15 procent verlagen door sterker in te zetten op hergebruik en hoogwaardige recyclage. Dat blijkt uit onderzoek van Embuild Vlaanderen en Buildwise. Jaarlijks vraagt de sector ongeveer 100 miljoen ton bouwmaterialen. Tegelijk verdwijnen grote hoeveelheden waardevolle grondstoffen als afval, terwijl ze perfect opnieuw inzetbaar zijn.
Versleten gebouwen als grondstoffenbank voor de bouwsector
Vlaanderen beschikt over een verouderd gebouwenpark en infrastructuur die de komende jaren vernieuwd moet worden. Daardoor komen miljoenen tonnen materialen vrij bij sloopwerken. Vandaag worden die materialen nog te vaak als afval beschouwd, terwijl ze een belangrijke bron van secundaire grondstoffen vormen.
Door materialen uit sloopafval te recupereren en te recycleren, kan Vlaanderen tot 15 miljoen ton primaire grondstoffen per jaar besparen. Dat verlaagt niet alleen de materiaalvoetafdruk van de bouwsector, maar vermindert ook de afhankelijkheid van schaarse en energie-intensieve grondstoffen.
Hergebruik en recyclage in de bouwsector blijven onderbenut
$De Vlaamse bouwsector scoort goed op laagwaardige recyclage. Ongeveer 95 procent van het steenpuin wordt gerecycleerd, bijvoorbeeld als funderingsmateriaal bij wegenwerken. Toch blijft het potentieel grotendeels onbenut.
Slechts 1 procent van het bouw- en sloopafval wordt vandaag gedemonteerd en hergebruikt. Hoogwaardige toepassingen, zoals het recycleren van gevelstenen tot nieuwe bouwmaterialen of het hergebruik van volledige houtconstructies en plafondpanelen, blijven uitzonderlijk.
De sector wil daarom samen met de Vlaamse overheid binnen vijf jaar de helft van de laagwaardige recyclage vervangen door hoogwaardige toepassingen.
Circulair slopen als hefboom voor materiaalbesparing
Volgens Embuild Vlaanderen is circulair slopen geen optie meer, maar een noodzaak. Niet alleen om de klimaatimpact te verlagen, maar ook om Vlaanderen economisch weerbaarder te maken. Veel bouwmaterialen zijn afhankelijk van kwetsbare internationale bevoorradingsketens en vragen veel energie in productie.
Hergebruik en recyclage versterken de lokale beschikbaarheid van materialen en beperken die afhankelijkheid. Dat vraagt wel een fundamentele omslag in de manier waarop sloop- en bouwprojecten worden aangepakt.
Eén circulair sloopteam maakt het verschil
Onderzoek binnen het project Living Lab Circulaire Sloopteams toont aan dat een geïntegreerde aanpak cruciaal is. Door vanaf de start van een sloopproject één sloopteam samen te stellen met opdrachtgever, architect, sloopaannemer en leveranciers, ontstaat meteen zicht op:
- het potentieel voor hergebruik en recyclage
- afzetmogelijkheden voor materialen
- logistiek en opslag
Die aanpak leverde al meetbare klimaatwinsten op. Bij de sloop van een ziekenhuis in Mechelen werd 6.800 kg CO₂-equivalent bespaard. Bij een kantoorgebouw op Brussels Airport liep dat op tot 19.200 kg CO₂-equivalent, onder meer door het hergebruik van 9.400 m² plafondpanelen in scholen.
Overheden als versneller van circulair bouwen
Duurzaam omgaan met bouwmaterialen vraagt een langetermijnvisie. In de praktijk primeert vandaag vaak snel en goedkoop slopen, zonder rekening te houden met de restwaarde van materialen. Voorbeeldprojecten tonen aan dat het anders kan.
Ook overheden spelen een sleutelrol. Door bij aanbestedingen expliciet te kiezen voor circulaire sloopteams kunnen zij hergebruik en hoogwaardige recyclage versnellen en normaliseren binnen de sector.
lees ook
Net-Zero Bouwen: Hoe Realiseren We Duurzaam Bouwen?
