Europa hoeft niet volledig afhankelijk te blijven van mijnen in China, Congo of Zuid-Afrika voor zijn kritieke materialen. Onderzoek toont aan dat de EU tegen 2050 jaarlijks tot 5,7 miljoen ton kritieke grondstoffen kan terugwinnen uit eigen afvalstromen, de zogenoemde ‘urban mine’.
Dat blijkt uit het slotrapport van het EU-gefinancierde project Future Availability of Secondary Raw Materials, kortweg FutuRaM. Het rapport brengt voor het eerst gedetailleerd in kaart hoeveel kritieke materialen Europa kan terugwinnen uit zeven grote afvalstromen, waaronder elektronisch afval, oude voertuigen, afgedankte windturbines en bouw- en sloopafval, een concept dat ook bekend staat als de urban mine.
Enorm potentieel in Europees afval
Het onderzoek analyseert 42 kritieke elementen verspreid over die afvalstromen. Voor materialen zoals platina en rhodium ligt het recyclagepercentage al op tachtig procent, omdat ze relatief eenvoudig te verzamelen en verwerken zijn. Voor aluminium, koper, palladium en nikkel schommelt dat tussen veertig en tachtig procent.
Met gericht beleid en de juiste industriële keuzes kan de recyclage van kobalt, lithium en zeldzame aardmetalen zoals dysprosium en neodymium eveneens boven de tachtig procent uitkomen. Dat zijn net de materialen waarvan Europa momenteel sterk afhankelijk is van import uit derde landen.
Minder afhankelijkheid van import
Tegen 2050 kan recyclagemijnbouw Europa in staat stellen om jaarlijks tussen de 4,1 en 5,7 miljoen ton kritieke grondstoffen terug te winnen. Dat zou de importafhankelijkheid aanzienlijk verminderen op een moment dat de vraag naar zeldzame metalen sterk stijgt door de energietransitie en de digitalisering van de economie.
Europa importeert vandaag zeldzame aardmetalen grotendeels uit China, kobalt uit de Democratische Republiek Congo en platina uit Zuid-Afrika. De urban mine biedt een alternatief dat tegelijk de strategische kwetsbaarheid van de EU verkleint.
Beleid als sleutel
Het FutuRaM-rapport benadrukt dat het potentieel van de urban mine niet vanzelf benut wordt, en dat doordacht grondstoffenbeleid essentieel is voor het succes van deze aanpak. Doordacht beleid en gerichte industriële investeringen zijn noodzakelijk om de recyclagepercentages effectief te verhogen en het potentieel van de urban mine volledig te benutten. Europa heeft de grondstoffen al in huis, maar moet nu de infrastructuur en regelgeving afstemmen om ze ook daadwerkelijk terug te winnen.
