Onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel en ETH Zürich maakt duidelijk dat irrigatie niet altijd het gewenste verkoelende effect heeft. Wat bedoeld is om landbouwgewassen te beschermen tegen hitte, blijkt wereldwijd ook nadelige gevolgen te hebben. Door grootschalige irrigatie stijgt de luchtvochtigheid, neemt de hittestress voor mensen toe en komen watervoorraden nog meer onder druk te staan.
Irrigatie koelt niet altijd: meer vochtige hitte
Uit onderzoek onder leiding van dr. Yi Yao (VUB en ETH Zürich) blijkt dat de geïrrigeerde landbouwoppervlakte sinds 1900 bijna zes keer groter is geworden. Die groei heeft gevolgen voor het klimaat.
Met behulp van zes klimaatmodellen toonde het team aan dat irrigatie in sommige regio’s de temperatuur wel verlaagt, maar tegelijk de luchtvochtigheid doet stijgen. Daardoor neemt het risico op vochtige hitte toe, een type hittestress dat gevaarlijker is voor de mens.
Voor mensen is vochtige hitte gevaarlijker dan droge hitte, zegt dr. Yi Yao. We zien dat irrigatie in bepaalde gebieden de vochtige-hittestress juist heeft verergerd, wat miljoenen mensen extra risico bezorgt.
Toenemende risico’s in een opwarmende wereld
In een tweede studie berekenden de onderzoekers hoe irrigatie en broeikasgasuitstoot samen de hitte-extremen van deze eeuw beïnvloeden. Volgens prof. Wim Thiery, klimaatwetenschapper aan de VUB en senior auteur van de studies, kan irrigatie droge hitte tijdelijk temperen, maar biedt ze geen structurele oplossing.
De projecties tonen dat mensen jaarlijks veel meer uren extreme vochtige hitte zullen ervaren, zegt Thiery. In sommige tropische regio’s zelfs meer dan duizend extra uren per jaar. Dat maakt aanpassing bijzonder moeilijk. Vooral in Zuid-Azië versterkt irrigatie de risico’s op levensbedreigende hittegolven.
Watergebruik op onhoudbaar niveau
Een derde studie, gepubliceerd in Nature Water, analyseerde hoe irrigatie de wereldwijde watervoorraden beïnvloedt. Sinds 1901 is de wateropslag op land in sommige landbouwregio’s met wel 500 millimeter afgenomen.
Zowel irrigatie als klimaatverandering putten rivieren en grondwater uit, zegt dr. Yao. Er is dringend behoefte aan efficiëntere technieken zoals druppelirrigatie, sprinklersystemen en de overstap naar gewassen die minder water vergen.
Naar efficiënter waterbeheer
De onderzoekers besluiten dat het verkoelende effect van irrigatie niet het hele verhaal vertelt. In regio’s waar hitte samengaat met hoge luchtvochtigheid, kan irrigatie de gezondheidsrisico’s juist vergroten.
Aanpassingsstrategieën in de landbouw moeten daarom gericht zijn op efficiënter watergebruik en op het terugdringen van broeikasgasuitstoot, om zowel de waterschaarste als de hittestress binnen leefbare grenzen te houden.
lees ook
Watercyclus steeds minder voorspelbaar, impact op economie en samenleving groeit
