Stadsbomen halveren het hitte-eilandeffect, maar zijn niet genoeg

Bomen verminderen het stedelijk hitte-eilandeffect wereldwijd met bijna vijftig procent, blijkt uit nieuw onderzoek op basis van gegevens van bijna negenduizend steden. Toch kunnen bomen de opwarming door klimaatverandering tegen het midden van de eeuw maar voor een klein deel opvangen.

Steden zijn doorgaans één tot drie graden Celsius warmer dan het omliggende platteland, omdat asfalt en beton de warmte van de zon absorberen en langzaam weer afgeven. Dat fenomeen staat bekend als het stedelijk hitte-eilandeffect. Onderzoekers van de Western Sydney University, de University of New York en het Pacific Northwest National Laboratory analyseerden luchttemperatuurdata en boomdekking in steden waar samen ongeveer 3,6 miljard mensen wonen.

Bomen als natuurlijke koeling

Bomen bieden schaduw en koelen de lucht af via transpiratie, waarbij waterdamp door de bladeren vrijkomt. Dat zorgt voor een merkbaar temperatuurverschil, vooral op hete zomerdagen. Wereldwijd verlagen bomen de luchttemperatuur in steden met ongeveer 0,5 tot 1,5 graden Celsius. Voor meer dan tweehonderd miljoen mensen betekent dat een daling van minstens een halve graad.

De onderzoekers kozen bewust voor luchttemperatuur in plaats van oppervlaktetemperatuur. Eerdere studies gebruikten vaak satellietdata van wegen en daken, die veel warmer kunnen worden dan de omringende lucht. Dat leidde tot een overschatting van het verkoelende effect van bomen.

Ongelijkheid en grenzen

Bomen staan niet gelijkmatig verdeeld over steden. Ze zijn geconcentreerd in rijkere buurten en voorsteden. In de Verenigde Staten hebben armere gebieden gemiddeld vijftien procent minder bomen dan rijkere gebieden, en is het er 1,5 graden Celsius warmer. De mensen die het meest baat hebben bij verkoeling, profiteren er het minst van.

Huidige stadsbomen compenseren volgens de berekeningen slechts tien procent van de extra hitte die tegen 2050 wordt verwacht. Zelfs met ambitieuze aanplant stijgt dat cijfer maar tot ongeveer twintig procent.

Bomen alleen zijn niet genoeg

Reflecterende materialen, groene daken, betere luchtcirculatie en schaduwrijke straten kunnen samen met gerichte boomaanplant in warmere buurten het verschil maken. Dat alles vervangt echter niet de noodzaak om broeikasgasuitstoot te verminderen.