Tuinstraten geven straten een nieuwe rol: niet alleen als doorgangsruimte, maar ook als plek voor groen, water en ontmoeting. Zonder mobiliteit uit het oog te verliezen, dragen ze bij aan leefbaarheid, klimaatadaptatie en sociale verbondenheid. De Toolbox Tuinstraten helpt lokale besturen, ontwerpers en bewoners om die omslag concreet te maken.
Toolbox Tuinstraten bundelt kennis en praktijk
De Toolbox Tuinstraten werd ontwikkeld binnen de Green Deal Tuinstraten, een samenwerking tussen het Departement Omgeving, Infopunt Publieke Ruimte, Viaverda, Vereniging voor Openbaar Groen, Aquafin, FEBE en Commons Lab.
De toolbox bundelt Vlaamse kennis, inspiratie en praktijkervaring en biedt houvast in elke fase: van eerste idee tot realisatie en beheer. Het is een digitaal en levend document dat voortdurend wordt aangevuld met nieuwe inzichten en voorbeeldprojecten.
Wat is een Tuinstraat?
Een Tuinstraat is een gemeenschappelijke ontsluitingsruimte in het kernweefsel van stad of gemeente, waar vergroening, waterbeheer, sociale interactie en duurzame mobiliteit samenkomen. Door ontharding, extra groen en waterinfiltratie ontstaat een gezondere en aangenamere leefomgeving. De exacte invulling verschilt per straat en context, maar het doel blijft hetzelfde: een toekomstbestendige straat waarin bewoners zich verbonden voelen.
Niet elke Tuinstraat ziet er hetzelfde uit. De toolbox onderscheidt drie ambitieniveaus, afgestemd op context, middelen en draagvlak. Het uitgangspunt is steeds het hoogst haalbare niveau, aangepast aan de lokale realiteit.
Waarom starten met een Tuinstraat?
Een Tuinstraat levert meerwaarde op verschillende niveaus. Voor bewoners betekent ze meer schaduw, verkoeling en rust, minder hittestress en een straat die uitnodigt tot ontmoeting en spel. Samen vergroenen versterkt bovendien de sociale samenhang en het gevoel van eigenaarschap.
Voor lokale besturen zijn Tuinstraten een hefboom om klimaat-, water- en mobiliteitsdoelen te realiseren. Regenwater wordt lokaal opgevangen en geïnfiltreerd, verkeersveiligheid neemt toe en bewoners worden actieve partners in het beheer van de publieke ruimte. Tegelijk dragen Tuinstraten bij aan biodiversiteit, betere luchtkwaliteit en het herstel van groene en blauwe netwerken in de stad.
Vooronderzoek als basis voor succes
Een grondig vooronderzoek vormt de basis van elk Tuinstraatproject. Dat begint bij de aanleiding, zoals geplande rioleringswerken, beleidskeuzes of bewonersinitiatieven. Vervolgens helpt een onderzoekskader bij de keuze van de juiste straat en het passende ambitieniveau.
Ook budgettering, subsidies en burgerbegrotingen komen aan bod, net als draagvlak en participatie. Bewoners betrekken is geen extra stap, maar een essentieel onderdeel van het proces. Heldere communicatie en duidelijke rolverdeling zorgen voor minder weerstand en meer betrokkenheid.
Stappenplan van idee tot realisatie
De toolbox biedt een helder stappenplan dat techniek en participatie combineert. Er is een apart participatieplan en er zijn stappenplannen per ambitieniveau: kleinschalige ingrepen voor het basisniveau en een gedeelde procesfasering voor doorgedreven en integrale projecten. Ontwerpaanbevelingen en aandacht voor toegankelijkheid zorgen ervoor dat Tuinstraten comfortabel en veilig blijven voor iedereen.
Begeleiding via de Green Deal Tuinstraten
De Green Deal Tuinstraten ondersteunt steden en gemeenten in Vlaanderen bij het vergroenen en verduurzamen van straten. Via kennisdeling, samenwerking en begeleiding helpen de partners om ontharding te realiseren, meer groen te integreren en regenwater beter te laten infiltreren.
De ambitie is duidelijk: tegen 2030 wil Vlaanderen 1000 gerealiseerde Tuinstraten. Lokale besturen, organisaties en burgers kunnen deelnemen als doener, door effectief straten om te vormen, of als denker, door kennis en ervaring te delen.
lees ook
Bye bye beton: Turnhout legt eerste groenblauwe straat aan
