De Vlaamse waterkwaliteit blijft onder druk staan door nutriënten afkomstig van landbouw. Dat blijkt uit de nieuwste metingen van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) over het meetjaar 2024-2025. Ondanks enkele positieve signalen blijft de vervuiling door nitraat en fosfor in veel waterlopen te hoog, vooral in gebieden met intensieve landbouw.
Nitraat- en fosforwaarden blijven zorgwekkend
In landbouwgebied overschrijdt 38 procent van de meetpunten nog steeds de Europese norm voor nitraat (50 mg/l). In zogeheten MAP6-gebieden, waar het mestbeleid strenger is, ligt dat aandeel met 32 procent iets lager, maar nog steeds boven de doelstelling. Ook de fosforconcentraties blijven een probleem: 60 procent van de meetplaatsen haalt de streefwaarde voor orthofosfaat niet.
De metingen tonen een duidelijke link tussen de vervuilingsgraad van waterlopen en het aandeel landbouw in het omliggende gebied. Waar landbouw meer dan drie kwart van het landgebruik uitmaakt, is de kans op overschrijding van normen beduidend groter.
Effecten van het mestactieplan blijven voorlopig beperkt
Het zesde Mestactieplan (MAP6) legde bijkomende beperkingen en maatregelen op, zoals bufferstroken, aangepaste bemestingsregels en verhoogde controles in risicogebieden. In sommige zones is een lichte verbetering zichtbaar, vooral waar landbouwers intensiever begeleid worden. Toch blijft een bredere trend van verbetering voorlopig uit.
Factoren zoals intensieve teeltrotaties, bodemverdichting en toenemende weersextremen zorgen ervoor dat nutriënten snel kunnen uitspoelen naar waterlopen. Daardoor blijven pieken in vervuiling optreden, vooral na droge perioden gevolgd door regen.
Oproep tot structurele omslag in landbouwpraktijk
De VMM besluit dat de huidige inspanningen onvoldoende zijn om de Europese waterkwaliteitsdoelen te halen. Een structurele aanpak is nodig, met meer aandacht voor preventie, risicobeheersing en ondersteuning van duurzame teelttechnieken. Daarbij spelen ook bodemgezondheid, aangepaste bemesting en afspoelingsreductie een belangrijke rol.
Samenwerkingen met landbouwers en lokale besturen zijn cruciaal om gericht te werken aan probleemzones. Een duurzamer landbouwbeleid moet hand in hand gaan met betere bescherming van onze waterlopen.
lees ook
Landbouwsubsidies hebben beperkt positief effect op milieudoelstellingen
