De Vlaamse circulariteitsgraad steeg van 13,6 procent in 2014 naar 19,3 procent in 2024. OVAM wijst erop dat het cijfer ook stijgt wanneer Vlaanderen minder materialen gebruikt.
Vlaanderen gebruikt meer gerecycleerde en hergebruikte materialen. De circulariteitsgraad bereikte in 2024 met 19,3 procent het hoogste niveau sinds de eerste meting in 2014, toen ze 13,6 procent bedroeg.
De circulariteitsgraad toont hoeveel van de gebruikte materialen afkomstig zijn van recyclage of hergebruik. VITO berekende de cijfers in opdracht van OVAM, de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij, volgens de Europese methode. Die meet de inspanningen van een land of regio om eigen afval in te zamelen voor recyclage en in te zetten in verwerkingsinstallaties, in binnen- of buitenland.
Sprong in 2024
De evolutie verliep niet gelijkmatig. In 2022 lag de circulariteitsgraad op 14,8 procent, in 2023 op 15,9 procent en in 2024 op 19,3 procent.
Vlaanderen gebruikte in 2022 28,5 miljoen ton gerecycleerde en hergebruikte materialen, in 2024 31,2 miljoen ton. Tegelijk daalde het totale materiaalgebruik van 192,7 miljoen ton naar 161,7 miljoen ton.
Dat laatste weegt mee in het cijfer. De circulariteitsgraad stijgt wanneer Vlaanderen meer recycleert of hergebruikt, maar ook wanneer het in totaal minder materialen gebruikt. OVAM wil daarom naar beide evoluties kijken. Het eigenlijke doel is minder nieuwe grondstoffen gebruiken, door producten langer te gebruiken en te herstellen, materialen opnieuw in te zetten, efficiënter te produceren en hoogwaardig te recycleren.
Bouwmaterialen wegen het zwaarst
Niet-metaalhoudende mineralen, zoals bouwmaterialen, hebben de grootste invloed op de Vlaamse circulariteitsgraad. In 2024 waren ze goed voor 45 procent van het binnenlandse materiaalgebruik en 73 procent van het gerecycleerde afval.
De circulariteitsgraad verschilt sterk per soort materiaal. Voor mineralen bedroeg ze 28,4 procent en voor metaalertsen 26,7 procent. Biomassa kwam uit op 14,9 procent en fossiele energiedragers op 2,2 procent.
Ook de aanpak verschilt per categorie. Bij metalen en mineralen gaat het om materialen langer gebruiken en beter recycleren. Bij biomassa zijn afvalpreventie en minder voedselverlies belangrijk. Bij fossiele energiedragers telt vooral de overstap naar hernieuwbare energie.
Europese doelstelling voor 2030
In de Europese Unie ligt de circulariteitsgraad rond 12 procent. Europa wil dat aandeel tegen 2030 verdubbelen tot 24 procent. Vlaanderen zit met 19,3 procent dus boven het Europese gemiddelde, maar nog onder die streefwaarde.
Volgens OVAM zegt de circulariteitsgraad op zichzelf niet of Vlaanderen voldoende circulair wordt. De afvalmaatschappij wil dat bedrijven en overheden tegelijk minder materialen gebruiken, producten langer inzetten en gerecycleerde grondstoffen zo goed mogelijk opnieuw gebruiken. OVAM publiceert daarnaast een nieuw circulair materialenverhaal waarin ze dat verder uitwerkt.
