Luchtkwaliteit Europa verbetert, maar 2030-doelstelling blijft ver weg

De luchtkwaliteit in Europa gaat er op vooruit, maar het Europese Milieuagentschap waarschuwt dat extra inspanningen nodig zijn om de EU-doelstellingen voor 2030 te halen. Twintig procent van de meetstations registreert nog steeds luchtvervuiling boven de geldende normen.

Dat blijkt uit het jaarverslag van het Europese Milieuagentschap (EEA), dat de luchtkwaliteit in 39 Europese landen analyseert. Naast de 27 EU-lidstaten zijn ook landen zoals Zwitserland, Noorwegen en Turkije opgenomen in het rapport.

Vooruitgang, maar kloof blijft groot

De EU-normen voor fijn stof (PM2,5) en stikstofoxide (NOx) worden in de meeste Europese regio’s nageleefd. Toch overschrijdt twintig procent van de meetstations nog de geldende grenzen, met name voor fijn stof met een diameter kleiner dan tien micrometer (PM10), troposferisch ozon (O3) en benzo(a)pyreen (BaP).

Het EEA benadrukt dat de kloof ten opzichte van de 2030-doelstelling voor de meeste verontreinigende stoffen nog aanzienlijk is. EU-lidstaten moeten een stappenplan uitvoeren om de in 2024 vastgelegde normen tijdig te halen, onderdeel van de bredere Europese doelstellingen voor duurzaamheid. Bijkomende maatregelen zijn volgens het agentschap waarschijnlijk onvermijdelijk, al liggen die politiek vaak gevoelig. Discussies over lage-emissiezones illustreren hoe moeilijk zulke beslissingen in de praktijk zijn.

Ozon en WHO-normen als bijkomende uitdagingen

Een bijzonder probleem vormt troposferisch ozon, waarvan het niveau niet significant is gedaald. In 2023 was ozonvervuiling in de EU verantwoordelijk voor 63.000 overlijdens. Omdat ozon zich over grote afstanden kan verplaatsen, acht het EEA lokale en nationale maatregelen op zich onvoldoende om grensoverschrijdende luchtvervuiling effectief te bestrijden.

Bovendien blijven de EU-doelstellingen voor 2030 nog achter bij de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie, die in 2021 werden bijgewerkt. Het agentschap pleit daarom voor versterkte Europese en internationale samenwerking om grensoverschrijdende luchtvervuiling doeltreffend aan te pakken, zoals ook gebeurt via publiek-private samenwerking in België.

Conclusie: samenwerking is de sleutel

Europa boekt vooruitgang op het vlak van luchtkwaliteit, maar het tempo ligt te laag om de 2030-normen te halen. Aanvullende maatregelen en grensoverschrijdende samenwerking zijn volgens het EEA essentieel om de gezondheidsrisico’s van luchtvervuiling structureel te verminderen.