De plannen van de Europese Unie om de regels voor pesticiden te versoepelen stuiten op stevige juridische kritiek. Volgens een juridisch advies, opgesteld in opdracht van milieu- en consumentenorganisaties, schendt de Europese Commissie met haar voorstellen het eigen wettelijke kader en verlaagt zij het beschermingsniveau voor mens en milieu.
Europese versoepeling pesticiden via nieuwe omnibuswet
De Europese Commissie presenteerde eind 2025 de zogeheten Food and Feed Safety Omnibus. Dit voorstel maakt deel uit van een bredere strategie om Europese regelgeving te vereenvoudigen en administratieve lasten te verminderen.
Een belangrijk onderdeel van de plannen raakt direct aan pesticiden. De Commissie wil de verplichte periodieke herbeoordeling van werkzame stoffen grotendeels afschaffen. In de praktijk zouden veel pesticiden daardoor voor onbepaalde tijd toegelaten blijven op de Europese markt.
Gevolgen voor gezondheid en milieu
Milieu- en consumentenorganisaties waarschuwen dat deze Europese versoepeling van pesticiden ernstige gevolgen kan hebben. Nieuwe wetenschappelijke inzichten over gezondheidsrisico’s, hormoonverstoring of vervuiling van grond- en drinkwater zouden niet langer automatisch leiden tot herbeoordeling of intrekking van middelen.
Een panel van juristen kreeg de opdracht te onderzoeken of de voorstellen verenigbaar zijn met het Europees recht. Hun conclusie is scherp: het beschermingsniveau voor gezondheid en milieu zou aanzienlijk dalen. Bovendien bestaan er ernstige twijfels of de plannen stroken met het voorzorgsbeginsel en het hoge beschermingsniveau dat in het EU-recht is vastgelegd.
Europese versoepeling pesticiden botst met EU-recht
De juristen wijzen erop dat de Commissie ook de gebruikstermijnen wil verlengen van stoffen die al als schadelijk zijn aangemerkt. Dat staat volgens hen haaks op eerdere uitspraken van het Hof van Justitie van de Europese Unie.
Daarnaast bekritiseren zij de voorbereiding van het voorstel. Er is geen volledige risicoanalyse uitgevoerd, terwijl de gevolgen voor volksgezondheid en milieu aanzienlijk kunnen zijn. Ook bleef een openbare consultatie uit, waardoor wetenschappers, maatschappelijke organisaties en andere betrokkenen geen inspraak kregen.
Kritiek van maatschappelijke organisaties
Volgens organisaties zoals Foodwatch weegt de Commissie economische belangen zwaarder dan de gezondheid van burgers. In hun reactie stellen zij dat de voorstellen juridisch wankel zijn en de deur openzetten voor het onbeperkt toelaten van pesticiden, zelfs wanneer nieuwe studies aantonen dat deze schadelijk zijn. Daarbij wordt ook gewezen op de invloed van grote agrochemische spelers zoals Bayer-Monsanto.
Wat staat er op het spel?
De discussie over de Europese versoepeling van pesticiden raakt aan fundamentele keuzes binnen het EU-beleid. Het gaat niet alleen om administratieve vereenvoudiging, maar om de vraag hoe strikt Europa gezondheid en milieu wil beschermen wanneer nieuwe risico’s aan het licht komen. De komende maanden zal blijken of de plannen worden aangepast of dat juridische stappen volgen.
lees ook
Europese akkers bevatten hardnekkige pesticiden, ook in biologische landbouw
