Hoe supercomputer Sofia van de VUB helpt om natuurrampen beter te voorspellen

De Vrije Universiteit Brussel gebruikt sinds kort supercomputer Sofia om extreme weersituaties sneller en nauwkeuriger te voorspellen. De machine verwerkt enorme hoeveelheden radar- en satellietdata en ondersteunt modellen die vroegtijdige waarschuwingen mogelijk maken. Zo wil de universiteit rampen zoals de waterbom in de Vesdervallei vier jaar geleden beter inschatten.

Nieuwe TIER-1 supercomputer voor Vlaanderen

Elke zes jaar neemt een Vlaamse universiteit een nieuwe TIER-1-supercomputer in gebruik. Dit jaar is de VUB aan zet met Sofia, momenteel de krachtigste computer in Vlaanderen. De keuze voor een nieuw systeem volgt uit de snelle technologische evolutie: de capaciteit stijgt en er komt meer ruimte voor toepassingen met artificiële intelligentie.

AI versnelt en verfijnt weervoorspellingen

Klimaatwetenschapper Lesley De Cruz legt uit dat AI een centrale rol speelt bij de verwerking van weerdata. Dankzij de rekenkracht van Sofia kan het team fijnmazige modellen trainen die werken op dezelfde resolutie als modern radar- en satellietmateriaal.

Daardoor ontstaan sneller nieuwe voorspellingen, ook wanneer het weer plots verandert. Het model kan bovendien vaker na elkaar draaien, wat verschillende scenario’s oplevert. Zo kunnen hulpdiensten in een vroeg stadium beter zicht krijgen op mogelijke risico’s.

Toepassingen in meerdere wetenschappelijke domeinen

De mogelijkheden van Sofia beperken zich niet tot weermodellen. Onderzoekers kunnen ook chemische reacties simuleren of medische AI-modellen trainen. Zowel bedrijven als academische teams krijgen toegang tot de supercomputer. De Cruz ervaart dat vrijwel elke discipline nieuwe methodes ontwikkelt die baat hebben bij krachtige AI-toepassingen.

Energiegebruik en koeling van de supercomputer

Ondanks aandacht voor efficiëntie blijft Sofia een energie-intensieve machine. De computer werkt met waterkoeling omdat luchtkoeling de stijgende temperaturen niet meer aankan. Zonder deze technologie zouden kabels gevaarlijk warm worden. De Vlaamse overheid investeerde 8,6 miljoen euro in het project, en de VUB mikt op een bezettingsgraad van 80 procent.