Claire helpt bedrijven CO2 compenseren ‘om de hoek’

Claire brengt lokale projectaanbieders samen met bedrijven die hun CO2 dicht bij huis willen compenseren. Lokaal klimaatneutraal is dan ook het uitgangspunt van de Belgische start-up. Een gesprek met co-founder Johanna Huylenbroeck.

Als matchmakingplatform brengt Claire – dat overigens staat voor Clean Air – vraag en aanbod samen: bedrijven die hun CO2 in België willen compenseren kunnen op de digitale marktplaats snuisteren in een portfolio aan projecten. Die proejcten situeren zich zowel op het vlak van reductie van CO2 als op het vlak van captatie. Reductieprojecten omvatten gebouwen en technieken, denk aan klassiekers als zonnepanelen, warmtepompen of pocketvergisters. Bij captatie gaat het om carbon-farmingprojecten en natuurprojecten zoals bossen of het vernatten van veengebieden waarbij CO2 wordt opgeslagen in de bodem.

Beeldmateriaal

De berekening van de hoeveelheid CO2 die vermeden dan wel vastgelegd wordt, gebeurt via een ISO-gevalideerde methodiek. Compenserende bedrijven krijgen daarvan een attest als bewijs. Daarnaast ontvangen ze tijdens de match – en die is één op één gedurende drie jaar – beeldmateriaal van de voortgang van het project. De attesten vermelden naast de naam van het compenserende bedrijf en de hoeveelheid CO2, ook concreet om welk project het gaat. “Compleet met de contactgegevens erbij, er is niets anoniems aan”, vertelt Huylenbroeck. “De meeste projecten staan er ook voor open om persoonlijk connectie te maken.” Een bedrijf dat compenseert, kan het project dus gewoon zelf gaan bekijken.  

De bezorgdheid over greenwashing zit zowel bij bedrijven als bij projecten.

Johanna Huylenbroeck – co-founder Claire

Dankzij de lokale aanpak blijft de administratieve kost ​beperkt. Een bedrijf dat wil compenseren, betaalt een eenmalige instapkost. Die varieert naargelang de grootte van de onderneming: van 1.500 over 3.500 euro tot 8.000 euro voor respectievelijk een klein, middelgroot en groot bedrijf. Claire zet ook projecten op maat op. “Sommige bedrijven willen zich engageren voor projecten in de regio waar ze zelf impact op hebben”, aldus Huylenbroeck. “We stappen dan naar de gemeentebesturen, doen de projectoproep en praten met plaatselijke kmo’s, landbouwers en verenigingen. Gewoonlijk staan lokale bedrijven verder van het CO2-verhaal af. Op deze manier wordt het voor hen heel bevattelijk.”

Credits berekenen

Om de credits te berekenen vertrekt Claire van bestaand onderzoek. Een wetenschappelijk adviescomité met toonaangevende Belgische wetenschappers ziet toe op de gebruikte methodieken. Daarnaast hanteert de start-up verschillende verificatiesystemen. Huylenbroeck: “Bij projecten voor CO2-captatie baseren we ons op de data van de verzamelaanvraag – de jaarlijkse perceelsaangifte die landbouwers moeten indienen bij het Departement Landbouw en Visserij. Als er bomen aangeplant worden, vragen we de aankoopfacturen op. Elk jaar vragen we ook een foto vanuit dezelfde hoek.”  

We willen vooral projecten op gang trekken.

Johanna Huylenbroeck – co-founder Claire

Bij alle projecten wordt het additionaliteitscriterium toegepast. “Een project komt maar in aanmerking als het verdergaat dan de wettelijke verplichtingen. Want pas dan heeft het toegevoegde waarde voor de maatschappij.” Wie met Claire in zee gaat, doet dat voor drie jaar. Die periode is op zich een arbitraire keuze, maar er zit wel een redenering achter.

Huylenbroeck: “Qua engagement is die periode mentaal goed overbrugbaar. Daarnaast willen we geen license to pollute zijn. Een compenseerder heeft drie jaar de tijd om zijn eigen klimaatbeleid onder de loep te nemen. Daarna mag hij opnieuw bij Claire aankloppen, maar hij moet dan wel kunnen aantonen dat hij zelf reductie-inspanningen geleverd heeft. Dat verifiëren we via software voor koolstofboekhoudingen. Bovendien is het onze missie om versnellend te zijn. We willen vooral projecten op gang trekken, niet een verdienmodel voor in het oneindige zijn.”

Prijszetting

Doordat Claire zich binnen de vrijwillige koolstofmarkt beweegt, kunnen projecten zelf de prijs bepalen voor een ton CO2. Enkele kapstokken dienen daarbij als houvast. Zo is er de CO2-taks die in sommige landen van toepassing is: in Nederland bedraagt die 45 euro per ton, in Zweden 120 euro. Een ander referentiekader is het ETS, het Europese Emissiehandelssysteem waar de prijs per ton richting 100 euro gaat. In internationale compensatieprojecten liggen prijzen rond 20 à 30 euro per ton. 

Claire stelt de minimumprijs per ton CO2 op vijftig euro. “In vergelijking met internationale tarieven is dat al best veel”, legt Huylenbroeck uit. “Eigenlijk moeten projecten hun eigen businesscase maken. Als een project een zodanig sterk maatschappelijk verhaal heeft dat het 70 euro per ton wil vragen, dan kan dat. Wij hopen uiteindelijk dat de prijszetting zo dicht mogelijk het punt benadert waarop een bedrijf zegt: als het zo duur is om te compenseren, gaan we zelf reduceren.”  

Claire heeft de ambitie om tegen 2025 binnen de vrijwillige koolstofmarkt in België 1,6 miljoen ton CO2 gecompenseerd te hebben. Concreet betekent dat zo’n 5.000 projecten in gang zetten. “Stevige ambities maar wij gaan er alles aan doen om ze te realiseren.”   

Testimonial: Qframe

Softwarespecialist Qframe is een van de bedrijven die al in zee gingen met Claire. Jeroen Ceuppens, duurzaamheidscoördinator bij Qframe: “Twee jaar geleden brachten we onze carbon footprint in kaart. Een deel van de uitstoot reduceerden we vorig jaar al door het wagenpark te elektrificeren. Via Claire compenseren we verder drie jaar lang jaarlijks 70 ton CO2. Het doel is om klimaatneutraal te worden door zo veel mogelijk zelf te reduceren en vervolgens wat nog rest te compenseren.”   

Compenseren doet Qframe via drie projecten. Het eerste is het reductieproject MegaWattPuur, een burgervereniging die in het Waasland warmtepompen en zonnepanelen installeert. In het geval van Qframe gaat het om de installatie bij vormingsinstelling Avansa. Daarnaast zijn er twee carbon-farmingprojecten, een boerderij in Koksijde en een in Temse. Ceuppens: “In Temse kozen we voor een boerderij die groene stroom opwekt uit mest. De CO2 die daarbij vrijkomt, wordt afgevangen en gebruikt voor algenteelt. De algen nemen CO2 op om te groeien en worden nadien verwerkt in voedingsproducten zoals kaas, wafels en ijs.”  

Bedrijven kunnen bij Claire geen credits opsparen of doorverkopen.

Johanna Huylenbroeck – co-founder Claire

Ceuppens ging zelf al een kijkje nemen in Temse en schreef er ook een artikel over op LinkedIn: “Door zelf ter plaatse te gaan en het concrete project te tonen, kun je een veel krachtiger boodschap meegeven.” Of hij nog tips heeft voor bedrijven die gelijkaardige stappen overwegen? “Probeer de dingen lokaal te versnellen, dat zorgt voor meer draagkracht bij de mensen. Belangrijk is ook dat je als bedrijf kritisch blijft nadenken en dat je een stapje verder durft te gaan dan wat de overheid oplegt. We hopen echt dat zo veel mogelijk mensen die mindset kweken.” 

Klopten ook aan bij Claire: Boortmalt, Tomorrowland, Torfs, Bopro, The Ecological Entrepreneur, Futureproofed, Milcobel en Vanheede Environment Group.

CO2-compensatie vs greenwashing

CO2-compensatie staat regelmatig in een negatief daglicht. De bekommernissen rond greenwashing zijn dan ook terecht, erkent Huylenbroeck. “Internationaal bestaan er talloze CO2-compensatiesschema’s. Vele daarvan zijn ontransparant en bieden geen één op één-match. Zonder te weten waar het geld precies heen gaat, nemen bedrijven zo’n project op in hun CO2-balans.”  

Of certificaten blijven jarenlang ongebruikt. Huylenbroeck: “In de VS kunnen bedrijven bijvoorbeeld CO2-compensaties kopen voor een periode van tien jaar. Ze betalen dan vandaag voor iets wat pas veel later nog staat te gebeuren. Ook dat vinden wij ontransparant. Bij Claire komt een project pas twaalf maanden voor de realisatie in het portfolio. Het credit wordt bovendien toegeschreven aan het jaar waarin het operationeel van start gaat. Bedrijven kunnen daardoor geen credits opsparen.”  

Er is ook veel te doen rond de handel in koolstofkredieten. “Er bestaan markten voor, maar daar houdt Claire zich ver van”, zegt Huylenbroeck. De bezorgdheid over greenwashing zit overigens langs beide kanten, stelt ze vast: “Bedrijven die willen compenseren, zijn op hun hoede want ze willen niet het verwijt krijgen dat ze aan greenwashing doen. Projecten die overwegen om in te stappen, willen de zekerheid dat het compenserende bedrijf met oprechte intenties in het verhaal stapt.”