Swappie geeft iPhones een tweede leven

Het Finse Swappie wil bedrijven en consumenten overtuigen dat een ‘refurbished’ smartphone een betere aankoop is dan een gloednieuw toestel. We kregen een exclusieve inkijk in hoe je oude iPhone nog een tweede leven kan krijgen. 

Waar heb je je huidige smartphone gekocht? We durven gokken dat het antwoord waarschijnlijk ‘in de winkel’ of ‘via mijn werkgever’ zal zijn. Daar wil Swappie graag verandering in brengen. Het Finse bedrijf verwelkomt voor het eerst de pers in zijn nieuwe site te Tallinn. Die opende in 2021 en telt 420 werknemers. Swappie begon in 2016 aan een duurzame kruistocht in de Europese smartphonemarkt om consumenten en bedrijven aan te sporen ‘refurbished’ iPhones aan te kopen.

E-waste

In 2022 belandden meer dan vijf miljard op het elektronicakerkhof, berekende het WEEE. Minder dan twintig procent van die steeds groeiende berg elektronisch afval kan nog gerecycleerd worden. De smartphone-industrie is daarmee een grote leverancier van e-waste, om nog maar te zwijgen van de ecologische impact van de productie van vele miljarden nieuwe toestellen voor commerciële verkoop. Tallinn is niet alleen een interessante locatie omwille van de nabijheid van het hoofdkantoor in Helsinki. Het Estse klimaat blijkt een perfecte voedingsbodem te zijn voor start-ups en heeft ons al grote namen zoals Bolt en Skype geschonken. Een korte taxirit leidt ons weg van de charmante, historische binnenstad en brengt ons tot bij een doodgewoon uitziend bedrijvengebouw.

Niets doet vermoeden dat achter deze muren duizenden iPhones onder handen worden genomen. Swappie bewaart graag een beetje privacy. Daarom pronkt het liever niet met bedrijfslogo’s en -kleuren aan de buitengevel. Bij het bezoeken van een fabriek horen altijd de nodige veiligheidsprotocollen. Zo krijgen we de instructies om binnen de gele lijnen te blijven en vooral niets of niemand aan te raken. We trekken onze gele fluovest aan en zijn klaar om aan de tour te beginnen. Gids van dienst is Pavel Tšukrejev, de lokale sitemanager. 

Niet zomaar tweedehands

Een groot misverstand over de term ‘refurbished’ is dat het wel eens over dezelfde kam word geschoren als ‘tweedehands’. De iPhones die Swappie verkoopt, zijn niet te vergelijken met een toestel dat je via een tweedehandsmarktplaats van de hand probeert te doen, al dan niet met zichtbare sporen van gebruik. Elke iPhone die Swappie binnenkrijgt, wordt aan een zorgvuldig en uitgebreid controleproces onderworpen zodat wanneer het toestel weer in de verkoop gaat, het er zo goed als nieuw uitziet. Die filosofie zit al van in het begin ingebakken. CEO Sami Marttinen richtte het bedrijf dan ook op nadat hij zelf een slechte ervaring had met tweedehandsverkoop. 

De rondleiding start in het warenhuis, waar alle iPhones die consumenten inleveren terecht komen. Exacte aantallen over hoeveel smartphones hier binnenkomen kan Tšukrejev niet geven, maar wel dat hij in zijn magazijn plaats heeft voor 35.000 toestellen. “We verwerken elk toestel dat hier binnenkomt. Is een toestel niet meer geschikt voor verkoop, zullen we nog zoveel mogelijk onderdelen recupereren voor reparaties. De niet-bruikbare componenten worden opgehaald door een externe partner voor recyclage.” We vragen ons af hoe de medewerkers in het magazijn het overzicht bewaren tussen het bos van iPhones. De toestellen lijken maar kriskras in de rekken geplaatst te zijn. Maar er zit wel degelijk structuur in de chaos zodat iedereen weet welk toestel waar staat. 

52 trappen

De trap naar de tweede verdieping brengt ons naar de kwaliteitsruimte. Hier begint het echte werk. Swappie heeft een controlecentrum in Leipzig om toestellen van consumenten te controleren, andere toestellen worden onmiddellijk naar Tallinn verscheept. De controles verlopen in verschillende fasen om te speuren naar zichtbare en niet-zichtbare mankementen. “Eerst gebeurt een visuele controle. Vervolgens wordt het toestel opnieuw geactiveerd en alle gegevens gewist, zodat geen sporen van de vorige eigenaar overblijven. Dan wordt er gezocht naar ‘verborgen’ gebreken’: die proces alleen al bedraagt 52 stappen, die softwarematig verlopen onder een menselijk toeziend oog”, legt onze gids uit. 

Een medewerker geeft met plezier een demonstratie. Aan een razendsnel tempo worden verschillende onderdelen van de iPhone getest, zoals de camera’s, het scherm, etc. Het toestel dat voor ons ligt, heeft enkel een batterijvervanging nodig. In dat geval verhuist het toestel naar de reparatieruimte. Het valt ons op dat op ieder bureau een elektronische tandenborstel staat. Dat heeft niets te maken met de hygiëne van de medewerkers, maar een tandenborstel blijkt het beste instrument te zijn om het smartphoneframe schoon te maken. Een tip die we je gratis en voor niets meegeven. 

Chirurgische precisie

Op de derde verdieping zijn we aanbeland in de reparatieruimte. Hier maakt Swappie onderscheid tussen ‘eenvoudige’ en ‘complexe’ reparaties. Tšukrejev: “Onder eenvoudige reparaties vallen ingrepen die met de hand en een schroevendraaier kunnen uitgevoerd worden.” We mogen live meemaken hoe een batterij vervangen wordt. De meest voorkomende ingrepen zijn, na de batterij, herstellingen aan het display en de camera’s. Sommige herstellingen vergen echter het zware geschut. We zien een iPhone op de operatietafel liggen. Er blijkt een probleem met de audiochip te zijn, vertelt de medewerker die de ingreep uitvoert. Met opperste concentratie en chirurgische precisie steekt hij een nieuwe chip in de smartphone. Meteen ook een ideale gelegenheid om de anatomie van de iPhone te zien. Een smartphone ‘refurbishen’ vereist een vaste hand. 

In andere industrieën is refurbished al veel sterker ingeburgerd. Er heerst nog een stigma dat refurbished smartphones van mindere kwaliteit zijn. Kwaliteit mag geen hindernis zijn.  

Pavel Tšukrejev – lokale sitemanager Swappie

Na de reparatie zijn we bijna klaar. Bij Swappie doen ze hun werk graag grondig en dus is het opnieuw tijd voor een controle. Tšukrejev verduidelijkt: “Met de hulp van software wordt er nagekeken of de reparaties goed zijn uitgevoerd en of er toch geen mankementjes door de mazen van het net zijn geglipt. Is alles in orde bevonden, dan is de smartphone klaar voor verkoop, inclusief een meegeleverde oplader.” Nu is dat nog een Lightning-kabel, maar binnenkort zullen dit naar de Europese richtlijnen een USB-C-kabels moeten zijn. Een wijziging die Swappie logistieke kopzorgen bezorgt. De Europese Commissie houdt met hun voorstel te weinig rekening met de refurbished markt, klinkt het. 

Koop refurbished

We nemen de ferry naar Helsinki, waar we Emma Lehikoinen ontmoeten, COO van het bedrijf. In het kantoorgebouw hangt een huiselijke sfeer, al is het grootste deel van de werknemers met zomervakantie. De werkruimtes zijn ingericht in Scandinavische stijl, inclusief een sauna, en zonder schoenen rondlopen op de werkvloer is niet ongewoon in Finland. Voor ons is het toch een primeur om iemand op locatie te interviewen op onze sokken. Swappie verkocht sinds 2016 al een miljoen refurbished iPhones, een cijfer dat al wel een tijdje op de website staat. Huidige marktcijfers zijn dan ook eerder schaars, maar de toonaangevende marktanalysebureaus voorspellen wel unaniem dat de markt de komende jaren sterk zal groeien. Die groei wordt nu nog voornamelijk gestuwd door consumenten, al hoopt Lehikoinen dat ook de bedrijfswereld zal volgen. 

“We zitten in een jonge markt. Er heerst nog een stigma rond refurbished smartphones dat ze van mindere kwaliteit zijn dan nieuwe toestellen. Kwaliteit staat voor ons voorop: dit mag geen hindernis zijn om refurbished smartphones te kopen. Maar de early adopters kwamen wel degelijk uit de kmo-wereld. Bedrijven zoeken hoe ze hun IT kunnen verduurzamen.” Voorlopig tref je nog uitsluitend iPhones aan in de fabrieken en winkels van Swappie. Of daar op termijn ook andere refurbished Apple-toestellen zoals iPads en Macbooks bijkomen, laat Lehikoinen nog in het midden. “Wij willen eerst honderd procent zeker zijn dat we de juiste kwaliteit kunnen bieden”, klinkt het tactische antwoord. 

Op naar mainstream

Ook de sprong naar Android staat nog niet op de korte termijnplanning. “De vraag naar refurbished Android-toestellen ligt op dit moment nog een stuk lager dan bij iPhones. Het Android-ecosysteem is ook een stuk complexer. Er zijn zoveel verschillende merken dat het moeilijker is om met een uitgebreid aanbod op de markt te komen.” Het gaat snel voor Swappie. Vorig jaar zamelde het bedrijf 108 miljoen euro in bij een kapitaalronde. Daarbovenop kreeg het van de Financial Times de prestigieuze titel van ‘snelst groeiende start-up in Europa’ uitgereikt. De duurzame missie van Swappie is echter sinds dag één dezelfde gebleven. 

“Ons doel is om het kopen van refurbished elektronica mainstream te maken. In andere industrieën is dit al veel sterker ingeburgerd, kijk maar naar de auto-industrie. Wij willen consumenten ervan overtuigen dat ze hun oude toestellen terug in de markt kunnen brengen en daar zelfs nog een eerlijke prijs voor terugkrijgen. Die mentaliteitswijziging teweegbrengen is voor ons minstens even belangrijk als het aantal toestellen dat we terug kunnen verkopen”, besluit Lehikoinen. In een wereld waar duurzaamheid steeds hoger op de maatschappelijke agenda komt te staan, kan je oude iPhone nog een grote rol van betekenis spelen. Is jouw toestel stilaan aan vervanging toe? Gooi dit dat niet weg: Swappie maakt er graag iemand anders blij mee. Dat is niet alleen goed voor het klimaat, maar ook voor je portemonnee.