Omgeving · Achtergrond
EU verplicht meer bedrijven tot rapporteren
CSRD: tool voor transformatie
Eind vorig jaar keurde Europa de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) goed. Het resultaat: veel meer bedrijven, ook kmo’s, moeten vanaf 2024 verplicht rapporteren over hun duurzaamheidsinspanningen.
De CSRD versterkt de bestaande regels op het vlak van niet-financiële rapportage. Die regels uit 2014 waren namelijk niet langer afgestemd op de huidige situatie en de duurzame transitie van de EU. De verplichting is niet nieuw voor grote bedrijven, wel nieuw is dat er veel meer bedrijven onder de verplichting zullen vallen én dat er uitgebreider gerapporteerd moet worden. “De CSRD draait om het verzamelen van data op een betrouwbare en vergelijkbare manier. Naast bekende thema’s, zoals klimaat, bestrijken de normen bijvoorbeeld ook biodiversiteit, water en waardeketen”, vertelt Jan Beyne, professor aan de Antwerp Management School.
Niet langer zwijgen
De meeste bedrijven rapporteren daar vandaag niet goed genoeg over. “Veel bedrijven communiceren alleen over hun prioriteiten en zwijgen over de rest”, aldus Beyne. “Dat werkt greenwashing in de hand: de impact die niet vermeld staat, is hoogstwaarschijnlijk negatief.” Bedrijven zullen hun negatieve impact beter moeten begrijpen en meer moeten meten. “Het komt erop aan om je risico’s vanuit de twaalf domeinen van de CSRD goed te onderzoeken en erover te rapporteren. Het gaat daarbij niet alleen om de impact van een bedrijf op de wereld maar ook van de wereld op het bedrijf. De CSRD spreekt hierbij over ‘dubbele materialiteit’.”
Bedrijven moeten dus enerzijds rapporteren over zaken die van invloed zijn op de ondernemingswaarde (financiële materialiteit) en anderzijds over zaken die van invloed zijn op economie, mens en milieu (impactmaterialiteit). Beyne: “Sommige bedrijven experimenteren met – wat ik noem – ‘triple materiality’. Die voegt nog een dimensie toe: welke zijn de grote duurzaamheidskwesties, gelinkt aan de SDG’s of de planetary boundaries, en hoe moet je daar als bedrijf rekening mee houden?”

Stapsgewijze vooruitgang
De CSRD is trouwens veel meer dan zomaar nieuwe wetgeving, benadrukt hij: “Het is een middel om de transitie effectief op gang te trekken”, aldus Beyne. De richtlijn vereist ook dat bedrijven doelen stellen en acties definiëren om hun impact te verminderen. “Vandaag is het uitgangspunt nog vaak: hoe kan een bedrijf zijn negatieve impact zo klein mogelijk houden? Belangrijk is ook het omgekeerde, de ‘positive pursuit’, waarbij een bedrijf zich afvraagt hoe het een positieve impact kan bewerkstelligen met bijvoorbeeld nieuwe diensten of producten”.
“Het is dan ook belangrijk dat bedrijven de CSRD zien als een stimulans om continu te verbeteren.” Bij de rapportage gaat het overigens niet om perfectie vanaf dag één maar om stapsgewijze vooruitgang. “Het gaat om data verzamelen, inzichten creëren en nadenken hoe je als bedrijf kunt veranderen.” Een centrale tool daarbij is de materialiteitsanalyse, een soort risico-analyse waarbij een bedrijf in dialoog gaat met zijn stakeholders – klanten en leveranciers.
Het gaat om data verzamelen, inzichten creëren en nadenken hoe een bedrijf kan verbeteren.
Jan Beyne – professor Antwerp Management School
Digitale classificatie
Duurzaamheidsinformatie moet een herkenbaar onderdeel worden in het bestuursverslag. Ondernemingen die aan de CSRD moeten voldoen, moeten hun jaarrekening en jaarverslag deponeren volgens de Standard Business Reporting (SBR) – de nationale standaard voor de uitwisseling van bedrijfsmatige rapportage. CSRD voegt daar een digitale taxonomie voor duurzaamheidsinformatie aan toe waarbij ondernemingen hun duurzaamheidsinformatie digitaal moeten taggen. Beyne: “Het is de bedoeling om zo veel mogelijk naar geïntegreerde rapportage te gaan, een combinatie van het jaarverslag met de duurzaamheidsambities.”
Beyne verwacht overigens dat er een enorme business op komst is rond CSRD, van softwareleveranciers en consultants tot assurance providers die toezien op de naleving. Wie de controle op de naleving precies gaat doen, is nog niet duidelijk. Het Belgische recht moet daarover de knoop doorhakken bij de implementatie van de CSRD. Beyne: “Vermoedelijk gaan naast de allergrootste consultancybureaus ook kleinere bedrijven een rol spelen. Dat neemt niet weg dat de Big Four al volop aan het rekruteren zijn.”
Moeilijke keten-info
Kmo’s krijgen een driejarige termijn voor hun gegevensverzameling. Daarmee krijgen ze extra tijd om te voldoen aan de gegevensvereisten van de grote bedrijven. Want die laatste moeten wel al rapporteren en zullen volop vragen stellen aan kmo’s.
Het valt trouwens te verwachten dat ook niet alle partners uit de waardeketen – groot of klein – meteen de benodigde duurzaamheidsinformatie kunnen aanleveren. Wanneer informatie uit de waardeketen tijdens de eerste drie jaar na de inwerkingtreding van de CSRD niet beschikbaar is, voldoet de onderneming toch aan de vereisten als ze kan uitleggen waarom dat nog niet het geval is.
Waarover rapporteren?
In totaal moet er op twaalf domeinen uitgebreid gerapporteerd worden. Als uitgangspunt gelden de ESRS, de European Sustainability Reporting Standards. Die omvatten om te beginnen standaarden op het vlak van algemene vereisten en openbaarmaking. De 12 domeinen zijn onderverdeeld in drie thematische E-, S-, G-standaarden die op hun beurt verder onderverdeeld zijn. Onder de Environmental of milieustandaarden vallen klimaatverandering, vervuiling, waterbronnen, biodiversiteit en circulaire economie.
Bij de sociale thematiek horen het eigen personeel, het personeel uit de waardeketen, betrokken gemeenschappen en klanten en eindgebruikers. Tot governance behoren bedrijfscultuur, aankoopmanagement, corruptiepreventie en -detectie, incidenten van corruptie of omkoping, betrokkenheid om politieke invloed uit te oefenen en lobbyactiviteiten en betalingsgedrag. Sectorspecifieke standaarden zouden in het voorjaar van 2023 beschikbaar zijn, de definitieve standaarden worden door de Europese Commissie goedgekeurd tegen 30 juni 2024.

Vanaf wanneer?
De toepassing van de richtlijn verloopt in verschillende fasen. De rapportage is verplicht vanaf:
2025: (over het boekjaar 2024) voor grote bedrijven met meer dan 500 werknemers die al onder de NFI-rapportagerichtlijn vallen. (NFI staat voor ‘non-financial information’)
2026: (over het boekjaar 2025) voor grote bedrijven die momenteel niet onder de NFI-richtlijn vallen, namelijk bedrijven met meer dan 250 werknemers en/of 40 miljoen euro omzet en/of 20 miljoen euro aan totale activa.
2027: (over het boekjaar 2026) voor beursgenoteerde kmo’s en andere ondernemingen. Kmo’s kunnen tot 2028 uitstel krijgen.
Anja Giegas Voormalig journalist
Anja Giegas schreef tussen augustus 2022 en april 2023 bijna 300 artikels voor Ecotips over de circulaire economie, energie, omgeving en duurzaam ondernemen.
Alle artikels van Anja GiegasNu in het magazine: Ecotips 26.05
De Efteling: klimaatneutraal sprookje



